سید محمد خاتمی در یادداشتی برای یکصدمین سالگرد آیت‌الله سید جلال طاهری، از روزهای غربت حوزه و مبارزات اصفهان می‌گوید؛ روایتی از مجتهدی جوان و روشن‌بین که با برپایی نماز جمعه در اصفهان، در برابر یأس و سرخوردگی نیروهای انقلابی ایستاد و پناهگاه جوانان پرشور شد. خاتمی در این یادداشت، آیت‌الله طاهری را فقیهی می‌داند که در عرصه اجتماعی بر آزادی و عدالت و حق حاکمیت مردم تأکید داشت.
به گزارش دریافتی انصاف نیوز، متن پیام آقای خاتمی در پی می‌آید:
بسم الله الرحمن الرحیم
هر کس، هر مردم و سلیقه و موضعی اگر انصاف داشته باشد نمی‌تواند در اصالت و اهمیت انقلاب تردید کند؛ انقلابی که جرقه‌های آن به نحوی از آغاز دهه چهارم قرن گذشته (چهاردهم) زده شد و پس از فراز و فرودهایی، در اواخر دهه پنجم پیروز شد. تردید نباید کرد که در تداوم و بالمآل پیروزی انقلاب، رهبری حضرت امام نقش تعیین‌کننده داشت، هرچند که در وجه سلبی انقلاب، نیروهای مختلف با گرایش‌ها و خط‌مشی‌های گوناگون حضور داشتند و می‌توان نقطه اشتراک همه آن‌ها را جایگزین شدن نظام حاکم با نظامی مردمی و حاکمیت مردم بر سرنوشت خود دانست.
اینکه هدف اصلی انقلاب چه بود و آیا جنبه ایجابی انقلاب و نیز فرآیندی که از آغاز تا کنون طی کرده است، تا چه حد با آرمان‌های اصیل انقلابی و مردم سازگار بوده است یا خیر، خود جای بحث دارد؛ این همه اما در اصالت انقلاب تأثیری ندارد.
و نکته دیگر اینکه با توجه به رهبری بلامنازع امام که مورد پذیرش شگفت‌انگیز مردم بود و حضور تعیین‌کننده نیروهای مسلمان، از جمله روحانیت روشن‌بین و انقلابی، بحق این انقلاب، انقلاب اسلامی شناخته شد. اما اینکه آنچه شد، آیا نمی‌توانست بهتر از این باشد؟ پرسشی است که جا دارد در پاسخ به آن تلاش شود.
من از سال ۱۳۴۴ از قم به اصفهان آمدم و در کنار تحصیلات حوزوی، در دانشگاه نیز به تحصیل پرداختم. در اصفهان که همواره یکی از قطب‌های مهم سیاسی، فرهنگی و صنعتی ایران بوده است، در آن دوران فضای خاصی حاکم بود.
امام در تبعید سر می‌برد، طرفداران امام و حامیان انقلاب یا در زندان یا محصور و محدود بودند، یأس و سرخوردگی نیروهای جوان روز به روز بیشتر می‌شد و رویکردهای افراطی که بر مبارزه مسلحانه تأکید می‌کرد (امری که امام تا آخر هم با آن مخالف بود) در میان نیروهای مذهبی و چپ شکل می‌گرفت تا بن‌بست‌ها را بشکند.
و اندکی بعد، شکاف‌ها و تفرقه میان نیروهای مبارز و انقلابی پیدا شد. در حوزه‌ها نیز رخوت و دوری از مبارزه جریان حاکم می‌شد و امام و فکر و یاران او به حق در حوزه‌ها در غربت و عزلت به سر می‌بردند. البته پایمردی امام و موضع‌گیری‌های گاه‌به‌گاه ایشان در تبعید، عامل مهمی بود که آتش زیر خاکستر انقلاب خاموش نشود؛ آتشی که با فراهم آمدن شرایط دوباره شعله‌ور شد و بالمآل جمهوری اسلامی را به جای نظام شاهنشاهی نشاند.
در اصفهان، از یک‌سو تحت تأثیر شخصیت ممتاز انقلاب و مبارزات آیت‌الله‌العظمی منتظری (که شخصیتی ملی و فرامنطقه‌ای بود) و نیز در سوی دیگر جریان‌های انقلابی جوان‌تر و پرشوری که هرچند در اقلیت بودند، پرچم انقلاب همچنان بر پا بود.
در آن هنگام، یک روحانی جوان و مجتهد دانشمند و انقلابی تازه‌نفس که از قم به اصفهان آمده بود، نظرها را به خود جلب کرد و به‌خصوص نسل جوان پرشور در کنار ایشان تکیه‌گاهی یافت و با راهنمایی‌های ایشان، با همه سختی‌ها و با امیدواری به آینده بهتر، میدان را خالی نکرد.
از جمله آنچه می‌توانست اجتماع و همبستگی و همدلی را بیشتر و پیوندها را محکم‌تر کند، این بود که این مجتهد روشن‌بین انقلابی، نماز جمعه را در اصفهان برپا داشت. گفتنی است که عالمان شیعه اغلب، نماز جمعه را مخصوص دوران حضور معصوم می‌دانستند، ولی پاره‌ای در غیبت هم آن را لازم می‌دانستند. در اصفهان، فقیه، فیلسوف و عارف بزرگ آیت‌الله‌العظمی حاج آقا رحیم ارباب قائل به وجوب نماز جمعه بود و به‌صورت محدودی آن را برگزار می‌کرد. در همان زمان، به همت آیت‌الله حاج آقا سید جلال طاهری نماز جمعه برگزار می‌شد و پناهگاهی بود برای جوانان پرشور مسلمان.
بدین ترتیب، علاوه بر جلسه‌ها و فعالیت‌های مخفی و نیمه‌مخفی انقلابیون فداکار، نماز جمعه هم با محوریت آیت‌الله طاهری، کانون تپش و جوشش و احساس حیات و تنفس برای نیروهای انقلابی، به‌خصوص جوانان بود.
آیت‌الله طاهری این وظیفه را در سطحی بسیار وسیع‌تر و مؤثرتر بعد از پیروزی انقلاب، به عنوان نماینده امام و امام جمعه اصفهان به‌خوبی ایفا کردند و خطبه‌ها و سخنرانی‌های ایشان، شاهد نیرومندی است بر احاطه علمی و روشن‌بینی سیاسی و جهت‌گیری نقد و مبارزه منطقی ایشان با التقاط و انحراف‌های بنیادی از یک طرف، و با تحجر و واپس‌گرایی که آسیب آن از اولی بیشتر است، از طرف دیگر.
مکانت علمی آیت‌الله طاهری بر خواص و عوام روشن است و اگر نبود جز تقریرات ایشان از درس استاد اساتید حوزه علمیه قم، حضرت آیت‌الله‌العظمی حاج آقا سید محمد محقق داماد، کافی بود تا مکانت و مقام اجتهادی و علمی ایشان را نشان دهد. ایشان یکی از همتایان و هم‌دوره‌ای‌ها و هم‌بحث‌های بزرگانی چون آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی، آیت‌الله دکتر محمدحسین بهشتی، آیت‌الله موسوی اردبیلی، آیت‌الله آذری قمی و… بود که همگی از چهره‌های درخشان علم و فضیلت بودند.
ایشان علاوه بر تأکید و تأیید و تقویت مبانی دینی و اخلاقی اسلام، همواره در عرصه حیات اجتماعی نیز بر آزادی و عدالت (دو گمشده همیشه انسان‌ها) و حق حاکمیت مردم بر سرنوشت تکیه داشتند و ملاک مقبولیت و مشروعیت نظام را از جمله رضایت مردم و انجام وظیفه حکومت به‌عنوان نماینده مردم که در برابر مردم مسئول است، می‌دانستند.
برای دریافت جایگاه والای سیاسی و مبارزاتی این بزرگوار، علاوه بر آنچه گفته شد، می‌توان از بزرگانی چون حضرت مهندس میثمی (که در آن روزهای سخت پیش از انقلاب در زندگی مخفی یا زندان به سر می‌برد و نیز مبارزه دوسویه‌ای با رژیم از یک‌سو و با هم‌رزمان منحرف‌شده خود از سوی دیگر داشت و چشم و دست خود را نیز در راه انقلاب از دست داد) و نیز از حضرت دکتر صلواتی که یکی از محورهای مبارزات و روشن‌گری در اصفهان بود و رنج‌های فراوانی را برای ملت و ایران و انقلاب تحمل کرد، پرسید.
کارنامه آیت‌الله طاهری روشن‌تر از آن است که نیاز به شرح و بحث داشته باشد.
یاد آن عزیز را گرامی می‌داریم و به همه عزیزانی که یکصدمین سالگرد ولادت ایشان را بهانه بزرگداشت و ذکر خیر برای این شخصیت والاقدر کرده‌اند، دست مریزاد می‌گوییم و به روان پاک این فقید سعید درود می‌فرستیم و سلامتی و بهروزی همه بستگان محترم و به‌ویژه سرکار بزرگوار همسر و همراه این عزیز در همه دوران‌ها را از خداوند منان طلب می‌کنیم.
سید محمد خاتمی
آبان ماه ۱۴۰۵
انتهای پیام
