چهارمحال و بختیاری به یکی از مهمترین مراکز تولید محصول بادام تبدیل شده است؛ ظرفیتی که توسعه آن نیازمند پیوند علم، تولید و بازار است.
به گزارش خبرگزاری مهر، چهارمحال و بختیاری در سالهای اخیر به یکی از مناطق شاخص کشور در تولید محصولات باغی تبدیل شده است؛ استانی که شرایط اقلیمی، ارتفاع از سطح دریا و تنوع جغرافیایی آن، امکان تولید طیف متنوعی از محصولات باغی را فراهم کرده و در میان این محصولات، بادام جایگاه ویژهای دارد.
گسترش باغات بادام در بخشهایی از استان، بهویژه مناطق مستعد شهرستان سامان، علاوه بر ایجاد درآمد برای بخش قابل توجهی از بهرهبرداران، ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد اشتغال در حوزههای فرآوری، بستهبندی، صنایع تبدیلی و تجارت فراهم کرده است؛ ظرفیتی که هنوز بخشهایی از آن در مرحله تولید محصول باقی مانده و برای تبدیل شدن به یک زنجیره اقتصادی کامل نیازمند سرمایهگذاری و برنامهریزی است.
از سوی دیگر، حضور ایستگاه تحقیقات بادام کشور در چهارمحال و بختیاری، این استان را تنها به یک منطقه تولیدی محدود نکرده و ظرفیت علمی قابل توجهی را نیز در اختیار بخش باغبانی قرار داده است. استفاده از ظرفیتهای تحقیقاتی برای اصلاح ارقام، افزایش بهرهوری، ارتقای کیفیت محصول و تولید نهال سالم میتواند آینده باغات استان را با اتکا به دانش فنی و علمی رقم بزند.
در کنار بادام، محصولاتی همچون گردو، سیب، هلو و انگور نیز سهم قابل توجهی از باغات استان را به خود اختصاص دادهاند. این تنوع محصول نشان میدهد که توسعه باغبانی در چهارمحال و بختیاری میتواند فراتر از یک محصول خاص دنبال شود و با توجه به ظرفیتهای اقلیمی و بازار، به یکی از پایههای مهم اقتصاد کشاورزی استان تبدیل شود.
با وجود این ظرفیتها، توسعه پایدار باغبانی نیازمند عبور از مسائل سنتی تولید و حرکت به سمت زنجیرهای شدن فعالیتهاست؛ زنجیرهای که از تولید نهال سالم آغاز شود، در باغداری و تولید ادامه پیدا کند و با فرآوری، بستهبندی، بازاررسانی و صادرات به ارزش افزوده بیشتری برسد.
بادام، محور مهم باغبانی چهارمحال و بختیاری
محمدمهدی برومندی، معاون باغبانی وزیر جهاد کشاورزی در سفری که به استان چهارمحال و بختیاری داشت در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیتهای باغبانی چهارمحال و بختیاری، این استان را یکی از مناطق مهم کشور در تولید محصولات باغی دانست و بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای موجود برای افزایش ارزش اقتصادی تولیدات تأکید کرد.
وی با اشاره به سطح قابل توجه باغات بادام در استان، اظهار داشت: وجود حدود ۲۰ هزار هکتار باغ بادام و تولید سالانه حدود ۳۵ هزار تن از این محصول، ظرفیت مهمی برای اقتصاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری ایجاد کرده است و بخش قابل توجهی از تولید نیز قابلیت حضور در بازارهای صادراتی را دارد.
برومندی بر ضرورت حفظ کیفیت بادام تولیدی استان تأکید کرد و افزود: توسعه بازارهای صادراتی زمانی میتواند برای تولیدکننده و اقتصاد استان منفعت بیشتری داشته باشد که در کنار افزایش میزان تولید، کیفیت محصول نیز حفظ شده و فرآیند فرآوری، بستهبندی و بازاررسانی مطابق نیاز بازارهای هدف انجام شود.
معاون باغبانی وزیر جهاد کشاورزی همچنین وجود ایستگاه تحقیقات بادام کشور در چهارمحال و بختیاری را یک ظرفیت مهم علمی دانست و گفت: این مجموعه میتواند در اصلاح ارقام، ارتقای کیفیت، افزایش بهرهوری و انتقال دانش فنی به باغداران نقش مؤثری داشته باشد و لازم است ارتباط میان بخش تحقیقات، تولیدکنندگان، بخش خصوصی و بازار تقویت شود.
زنجیره ارزش بادام باید از نهال تا صادرات کامل شود
برومندی تکمیل زنجیره ارزش بادام را یکی از برنامههای مهم بخش باغبانی در چهارمحال و بختیاری عنوان کرد و گفت: این زنجیره باید از تولید نهال سالم و احداث باغ آغاز شود و تا تولید، فرآوری، بستهبندی، بازاررسانی و صادرات ادامه پیدا کند.
وی با اشاره به طرح ایجاد شهرک تخصصی بادام در استان، بهویژه شهرستان سامان، افزود: این موضوع طی سالهای گذشته دنبال شده و با فراهم شدن زمینههای لازم برای حضور سرمایهگذاران، میتوان به شکلگیری یک زنجیره کامل برای این محصول امیدوار بود.
معاون باغبانی وزیر جهاد کشاورزی توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی را راهکاری برای جلوگیری از خامفروشی دانست و تصریح کرد: فرآوری و بستهبندی بادام علاوه بر افزایش ارزش افزوده محصول، میتواند به ایجاد اشتغال و تقویت جایگاه این محصول در بازارهای داخلی و خارجی کمک کند.
این نگاه، مسئله باغداری را از تولید صرف محصول فراتر میبرد؛ به این معنا که درآمد اصلی بخش کشاورزی تنها در میزان برداشت خلاصه نمیشود و کیفیت، نحوه عرضه، فرآوری، بستهبندی و دسترسی به بازارهای هدف نیز در تعیین سود نهایی تولیدکننده نقش دارند.
توسعه باغبانی باید بر پایه مزیتهای منطقهای دنبال شود
حسین بهرامی رئیس جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، با بیان اینکه ظرفیت باغبانی استان تنها به محصول بادام محدود نمیشود، اظهار میکند: چهارمحال و بختیاری در تولید محصولاتی همچون بادام، گردو، سیب، هلو و انگور ظرفیتهای قابل توجهی دارد و باید برای هر منطقه متناسب با شرایط اقلیمی، منابع آب، وضعیت خاک، توان تولید و نیاز بازار برنامه مشخصی تدوین شود.
بهرامی توسعه باغداری را نیازمند توجه همزمان به مرحله تولید و مراحل پس از برداشت میداند و میافزاید: زمانی که محصول باغی بدون فرآوری و بستهبندی مناسب وارد بازار شود، بخش مهمی از ارزش افزوده آن نصیب تولیدکننده نمیشود. بنابراین توسعه صنایع تبدیلی، فرآوری، بستهبندی و ایجاد بازارهای پایدار باید همزمان با توسعه سطح باغات مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین بر اهمیت استفاده از دانش و فناوری در بخش باغبانی تأکید دارد و معتقد است ارتباط میان مراکز تحقیقاتی و باغداران باید تقویت شود تا یافتههای علمی مستقیماً به عرصه تولید منتقل شود. به گفته وی، تولید نهال سالم، اصلاح باغات، استفاده از ارقام مناسب و ارتقای روشهای مدیریتی میتواند به افزایش بهرهوری و کاهش خسارتهای ناشی از بیماریها و عوامل محیطی کمک کند.
رئیس جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری همچنین توسعه باغات در اراضی مستعد را نیازمند مطالعه دقیق و رعایت ملاحظات منابع طبیعی و آب میداند و تأکید میکند که هرگونه توسعه باید متناسب با ظرفیتهای واقعی هر منطقه انجام شود تا باغداری در بلندمدت با مشکل کمبود منابع مواجه نشود.
نهال سالم؛ نخستین حلقه توسعه پایدار
یکی از موضوعات مهم در مسیر توسعه باغات بادام، تأمین نهال سالم و عاری از ویروس است. کیفیت نهال، در سالهای ابتدایی احداث باغ نقش تعیینکنندهای در سلامت و عملکرد آینده درختان دارد و استفاده از نهالهای غیراستاندارد میتواند هزینههای تولیدکننده را در سالهای بعد افزایش دهد.
بر اساس برنامههای مطرحشده در بخش باغبانی استان، تولید هستههای اولیه سالم و عاری از ویروس در مرکز تحقیقات کشاورزی دنبال میشود تا در ادامه با مشارکت بخش خصوصی، زنجیره تولید نهال سالم شکل بگیرد.
این رویکرد میتواند علاوه بر تأمین نیاز باغداران استان، زمینه جلوگیری از انتقال و گسترش برخی بیماریها و کاهش بهرهوری باغات را فراهم کند.
از نگاه فعالان بخش کشاورزی، زمانی که تولید نهال سالم با توسعه دانش فنی باغداران و نظارت بر فرآیند تولید همراه شود، امکان شکلگیری باغات اقتصادیتر و پایدارتر افزایش خواهد یافت.
روایت یک باغدار؛ وقتی محصول خوب، بازار مطمئن میخواهد
یک باغدار چهارمحال و بختیاری درباره شرایط تولید بادام و دغدغههای بهرهبرداران در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: برای یک باغدار، رسیدن محصول به مرحله برداشت پایان کار نیست و بخش مهمی از نگرانیها از همان زمان آغاز میشود. هزینههای احداث و نگهداری باغ، تأمین نهادهها، نیروی کار و مراقبت از درختان طی سال، باعث میشود که تولیدکننده انتظار داشته باشد محصول خود را با قیمت و شرایط مناسبی به بازار عرضه کند.
این کشاورز ادامه داد: کیفیت بادام استان در بسیاری از مناطق خوب است و اگر محصول به شکل اصولی برداشت، فرآوری و بستهبندی شود، میتواند مشتری مناسبی در بازارهای مختلف داشته باشد. مشکل این است که همه تولیدکنندگان به امکانات فرآوری و بستهبندی دسترسی ندارند و در بسیاری از موارد محصول با شکل اولیه وارد بازار میشود.
وی با اشاره به اهمیت نهال سالم گفت: باغی که با نهال مناسب احداث شود، برای سالهای طولانی سرمایه کشاورزی محسوب می شود و دسترسی به نهال سالم و مطمئن باید جدی گرفته شود. باغدار نمیتواند بعد از چند سال متوجه شود که نهال اولیه مشکل داشته یا رقم انتخابشده با شرایط منطقه سازگار نبوده است.
این باغدار همچنین بر ضرورت حمایت از سرمایهگذاری در صنایع تبدیلی تأکید کرد و گفت: اگر واحدهای فرآوری و بستهبندی در نزدیکی مناطق تولید فعال باشند، هم هزینه جابهجایی کمتر میشود و هم دست کشاورز برای عرضه محصول با کیفیت و ارزش افزوده بیشتر بازتر خواهد بود.
وی معتقد است توسعه صادرات نیز باید همراه با برنامه مشخص انجام شود و تولیدکننده باید بداند محصولی که امروز تولید میکند، قرار است در چه بازاری عرضه شود. به گفته او، بازار مطمئن و دسترسی به امکانات فرآوری میتواند انگیزه باغداران برای حفظ باغات و سرمایهگذاری بیشتر را افزایش دهد.
به گزارش خبرنگار مهر، هرچند بادام مهمترین محصول باغی چهارمحال و بختیاری محسوب میشود، اما ظرفیت باغبانی استان بسیار گستردهتر است. حدود ۹ هزار هکتار باغ گردو، ۵ هزار هکتار باغ سیب، حدود ۴ هزار هکتار باغ هلو و چند هزار هکتار باغ انگور در استان وجود دارد.
تنوع محصولات باغی این امکان را ایجاد میکند که اقتصاد باغبانی استان به یک محصول وابسته نباشد و با توسعه برنامهریزیشده سایر محصولات، زمینه ایجاد درآمد پایدار برای طیف گستردهتری از بهرهبرداران فراهم شود.
در چنین شرایطی، توسعه باغات باید مبتنی بر مزیتهای منطقهای، مطالعات علمی و ظرفیت بازار باشد. انتخاب محصول بدون توجه به منابع آب، اقلیم و بازار میتواند در بلندمدت مشکلات اقتصادی و زیستمحیطی ایجاد کند.
از سوی دیگر، استفاده از روشهای نوین باغداری، اصلاح ارقام و افزایش بهرهوری میتواند حتی بدون افزایش قابل توجه سطح زیرکشت، میزان تولید و درآمد باغداران را افزایش دهد.
چهارمحال و بختیاری در برخی مناطق از میزان بارندگی مناسبی برخوردار است و در نقاطی از استان میزان بارندگی سالانه به بیش از ۶۰۰ میلیمتر میرسد. این ظرفیت میتواند در صورت انجام مطالعات دقیق، برای توسعه باغات دیم در مناطق مستعد مورد استفاده قرار گیرد.
توسعه باغات دیم در اراضی شیبدار، البته نیازمند رعایت الزامات فنی، خاکشناسی، منابع طبیعی و انتخاب گونه و رقم متناسب با شرایط منطقه است. در صورت اجرای اصولی، این ظرفیت میتواند به استفاده بهتر از نزولات جوی و ایجاد فرصتهای جدید برای بهرهبرداران منجر شود.
آنچه از مجموعه ظرفیتهای باغبانی چهارمحال و بختیاری میتوان دریافت این است که استان از مرحله برخورداری از ظرفیت تولید عبور کرده و اکنون نیاز اصلی، تبدیل این ظرفیت به ارزش اقتصادی پایدار است. وجود سطح قابل توجه باغات، تولید محصول، ظرفیت تحقیقاتی و امکان حضور در بازارهای صادراتی، مجموعهای از مزیتها را در کنار یکدیگر قرار داده است.
در این میان، بادام میتواند نقش محور اصلی توسعه زنجیره باغبانی استان را ایفا کند؛ محصولی که هم از نظر سطح زیرکشت و هم میزان تولید جایگاه قابل توجهی دارد و در برخی بازارها نیز شناخته شده است. اما حفظ این جایگاه نیازمند آن است که کیفیت محصول در تمام مراحل تولید تا عرضه حفظ شود.
تولید نهال سالم یکی از نخستین حلقههای این زنجیره است. اگر باغ از ابتدا با نهال مناسب احداث شود و تولیدکننده از دانش فنی کافی برخوردار باشد، امکان افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای ناشی از بیماری و افت عملکرد بیشتر خواهد شد. به همین دلیل پیوند میان مراکز تحقیقاتی، بخش خصوصی و باغداران اهمیت ویژهای پیدا میکند.
در مرحله بعد، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی میتواند فاصله میان تولید و بازار را کاهش دهد. فرآوری و بستهبندی مناسب، علاوه بر افزایش ماندگاری و قابلیت عرضه محصول، امکان دستیابی به ارزش افزوده بالاتر را فراهم میکند و میتواند سهم بیشتری از درآمد نهایی زنجیره را به تولیدکننده بازگرداند.
چهارمحال و بختیاری اکنون مجموعهای از ظرفیتهای طبیعی، تولیدی و علمی را در اختیار دارد و مسئله اصلی، ایجاد هماهنگی میان این ظرفیتهاست. اگر توسعه باغبانی بر پایه مطالعات علمی، تأمین نهال سالم، افزایش بهرهوری، تکمیل صنایع تبدیلی و شناخت بازارهای داخلی و خارجی دنبال شود، باغبانی میتواند سهم پررنگتری در اقتصاد کشاورزی استان داشته باشد و بادام نیز به عنوان یکی از مهمترین مزیتهای این منطقه، مسیر خود را از یک محصول تولیدی به یک زنجیره اقتصادی کامل طی کند.
انتهای پیام
