احسان هوشمند، نویسنده و پژوهشگر، در گفت‌وگو با انصاف نیوز با اشاره به شناسایی ۲۳ ایرانی در میان زندانیان داعش که از سوریه به عراق منتقل شده‌اند، خواستار پیگیری فوری وزارت امور خارجه و دیگر دستگاه‌های مسئول برای روشن شدن تعداد، هویت، سوابق و وضعیت خانوادگی این افراد شد. او هشدار داد که بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند در میان‌مدت و بلندمدت برای کشور پیامدهای امنیتی و اجتماعی به همراه داشته باشد.
او گفت: از سال ۲۰۱۳ و هم‌زمان با گسترش فعالیت‌های داعش در سوریه و عراق، شماری از جوانان ایرانی در بخشی از شهرستان‌های کشور نیز جذب این گروه شدند و در صفوف آن حضور یافتند. گزارش‌هایی درباره حضور این افراد در سوریه و عراق و مشارکت برخی از آنان در عملیات‌های نظامی وجود دارد؛ موضوعی که حتی در گزارش‌های منتشرشده در برخی رسانه‌های بین‌المللی نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
او گفت که در عراق شاهد بوده و برخی از عملیات‌های داعش در شمال عراق توسط تعدادی از اعضای ایرانی این گروه‌ها صورت گرفته است.
این نویسنده و پژوهشگر با اشاره به فروپاشی داعش در عراق و سوریه و بازداشت شماری از اعضای این گروه گفت: هنوز مشخص نیست چه تعداد از زندانیان داعش ایرانی هستند. با این حال، در گزارش‌های منتشرشده درباره اردوگاه‌های زنان و خانواده‌های اعضای داعش و همچنین محل نگهداری زندانیان این گروه، به حضور تعدادی از ایرانیان اشاره شده است.
شناسایی ۲۳ ایرانی در عراق
هوشمند با اشاره به انتقال حدود ۵۷۰۰ نفر از زندانیان داعش از سوریه به عراق در اوایل سال ۲۰۲۶ گفت: اخیراً برخی رسانه‌های عراقی، از جمله رسانه‌هایی در مناطق کردنشین عراق مانند شبکه رووداو که در اربیل مستقر است، از شناسایی حدود ۲۳ ایرانی در میان زندانیان منتقل‌شده از سوریه به عراق خبر داده‌اند.
او گفت: اهمیت این خبر در آن است که برای نخستین بار گزارش‌هایی مشخص درباره ایرانی بودن شماری از زندانیانی که از سوریه به عراق منتقل شده‌اند، منتشر شده است. با این حال، اطلاعات موجود درباره تعداد دقیق این افراد و جزئیات هویتی و سوابق آنان کامل نیست.
هوشمند تأکید کرد که علاوه بر روشن شدن تعداد ایرانیان زندانی، باید مشخص شود این افراد اهل کدام مناطق ایران هستند، چه اتهاماتی دارند، در چه فعالیت‌ها و عملیات‌هایی مشارکت کرده‌اند و آیا در میان آنان نیروهای عادی یا فرماندهان داعش حضور دارند. وضعیت خانوادگی آنان به چه صورتی است؟ آیا همسران و فرزندان احتمالی آنان هم منتقل شده‌اند یا در سوریه مستقر هستند؟
او گفت: ضروری است مقامات ایرانی به‌صورت رسمی از دولت عراق درباره هویت، اتهامات و سوابق این افراد اطلاعات دقیق‌تری دریافت کنند و چنین اطلاعاتی در حوزه عمومی و رسانه‌ای هم منتشر شود تا جامعه با چنین موضوعی بیشتر آشنا شود و آگاهی جمعی ارتقا یابد.
وضعیت همسران و فرزندان
این پژوهشگر با تأکید بر اینکه بررسی پرونده ایرانیان زندانی داعش نباید صرفاً به مسائل امنیتی محدود شود، گفت: وضعیت خانوادگی این افراد نیز اهمیت زیادی دارد.
این پژوهشگر گفت: هنوز اطلاعات روشنی درباره تعداد زنان ایرانی یا غیرایرانی مرتبط با این افراد، تابعیت همسران آنان و وضعیت فرزندانشان منتشر نشده است. باید مشخص شود چه تعداد از این افراد متأهل هستند، همسرانشان تابعیت ایرانی یا غیرایرانی دارند و فرزندان آنان در چه شرایطی زندگی می‌کنند. حتی برای دادن شناسنامه به فرزندان این دسته که ممکن است یکی از والدین ایرانی باشند هم باید تأمل صورت گیرد.
هوشمند هشدار داد که این مسائل ممکن است در میان‌مدت و بلندمدت به موضوعاتی مهم برای کشور تبدیل شوند و به همین دلیل، بررسی جامع وضعیت هر یک از این افراد و خانواده‌هایشان ضروری است.
او در عین حال تأکید کرد که نمی‌توان درباره همه این افراد یکسان قضاوت کرد. ممکن است برخی از کسانی که در گذشته جذب داعش شده‌اند، از رویکرد و اقدامات پیشین خود پشیمان شده باشند و بتوانند به زندگی عادی بازگردند؛ لذا تصمیم‌گیری درباره هر پرونده باید بر اساس بررسی دقیق و شناخت شرایط همان فرد صورت بگیرد.
هشدار درباره پیامدهای امنیتی
هوشمند با اشاره به سابقه فعالیت‌های داعش گفت: این گروه در عملیات‌های نظامی، بمب‌گذاری‌ها و دیگر اقدامات خود میان نیروهای نظامی، شهروندان عادی و غیرنظامیان تمایز قائل نمی‌شد. از این رو، حتی حضور تعداد محدودی از افراد مرتبط با چنین گروهی می‌تواند از منظر امنیتی نیازمند توجه جدی باشد.
او با اشاره به رویکرد برخی کشورهای اروپایی در قبال بازگرداندن اتباع زندانی خود از سوریه و عراق گفت: کشورهایی مانند فرانسه و بریتانیا و دیگر دولت‌های اروپایی در پذیرش بازگشت برخی از اعضای زندانی داعش با ملاحظاتی روبه‌رو بوده‌اند.
با این حال، هوشمند تأکید کرد ایران باید با توجه به شرایط و ملاحظات خاص خود درباره این موضوع تصمیم‌گیری کند و نمی‌تواند بدون بررسی ابعاد مختلف پرونده، الگوی کشورهای دیگر را عیناً به کار گیرد.
او هشدار داد که بی‌عملی دستگاه‌های مسئول و عبور بدون برنامه از کنار این مسئله حساس می‌تواند در آینده پیامدهایی برای کشور ایجاد کند. لازم است پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، اطلاعات دقیق و جامعی درباره ابعاد کمی و کیفی حضور ایرانیان در داعش و وضعیت زندانیان مرتبط با این گروه جمع‌آوری شود.
ضرورت اطلاع‌رسانی به افکار عمومی
هوشمند تأکید کرد که موضوع ایرانیان مرتبط با داعش تنها یک مسئله امنیتی نیست، بلکه از جنبه‌های اجتماعی نیز اهمیت دارد. افکار عمومی باید بداند که در دهه‌های اخیر شماری از ایرانیان، به دلایل مختلف، جذب گروه‌های تکفیری شده‌اند و اکنون لازم است ابعاد این پدیده به‌صورت دقیق بررسی شود تا مشخص شود چرا تعدادی از ایرانیان جذب این گروه‌ها شوند و این موضوعات مورد آسیب‌شناسی کارشناسی قرار گیرد.
او خواستار آن شد که دستگاه‌های مسئول، به‌ویژه وزارت امور خارجه، پیگیری این پرونده را در اولویت قرار دهند و ضمن دریافت اطلاعات رسمی از دولت عراق، وضعیت ایرانیان زندانی در کشورهای دیگر و همچنین شمار ایرانیان حاضر در میان نیروهای فعال داعش در منطقه را نیز بررسی کنند.
این پژوهشگر در پایان گفت: اطلاعات منتشرشده درباره ۲۳ ایرانی، ناقص است و برای سیاست‌گذاری مناسب نمی‌توان به همین داده‌های محدود بسنده کرد. ابتدا باید اطلاعات کامل‌تری درباره هویت، سوابق، اتهامات، محل فعالیت و وضعیت خانوادگی این افراد به دست آید و سپس بر اساس نتایج بررسی‌ها، سیاستی متناسب با شرایط هر پرونده تدوین شود.
انتهای پیام
