سایت یافته نوشت: لرستان با پیشینه‌ای کهن و طبیعتی بی‌نظیر، سهم ارزنده‌ای در میراث ثبت‌شده‌ی ایران در سازمان یونسکو و مجامع بین‌المللی دارد. در ادامه، ۵ پرونده و اثری که به نوعی با لرستان مرتبط هستند و تاکنون در فهرست‌های جهانی به ثبت رسیده‌اند، مرور می‌شود:
۱. هنر ساختن و نواختن کمانچه
پرونده‌ی مشترک «هنر ساختن و نواختن کمانچه» میان ایران و جمهوری آذربایجان، در ۱۶ آذر ۱۳۹۶ (در دوازدهمین نشست کمیته بین‌دولتی یونسکو برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در جزیره ججو کره جنوبی) به ثبت رسید. استان لرستان نیز یکی از مناطق اصلی در ایران است که هنر ساخت و نواختن این ساز در آن ریشه‌ای کهن دارد.
۲. راه‌آهن لرستان (زیرمجموعه‌ی راه‌آهن سراسری ایران)
تدوین پرونده‌ی ثبت جهانی مسیر راه‌آهن شمال و جنوب ایران در سال ۱۳۹۷ آغاز شد. در نشست سوم مرداد ۱۴۰۰ (۲۵ جولای ۲۰۲۱) در چهل‌وچهارمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، پرونده‌ی راه‌آهن سراسری ایران (موسوم به راه‌آهن شمال – جنوب) بررسی و با تصویب اعضا، این مسیر با طول حدود ۱۴۰۰ کیلومتر به‌عنوان بیست‌وپنجمین میراث فرهنگی ملموس و نخستین میراث صنعتی کشورمان در فهرست جهانی یونسکو ثبت شد. راه‌آهن لرستان نیز به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم این راه‌آهن سراسری، در این پرونده جای دارد.
۳. کاروانسرای چمشک (در میان ۵۴ کاروانسرای ثبت‌شده‌ی ایران)
در چهل‌پنجمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو که ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در ریاض عربستان برگزار شد، پرونده‌ی «کاروانسراهای ایران» تأیید و ثبت شد. در این پرونده، ۵۴ کاروانسرا از سراسر کشور به ثبت رسیده‌اند که کاروانسرای تاریخی «چمشک» در استان لرستان نیز یکی از آن‌هاست.
(فهرست کامل کاروانسراهای ثبت‌شده در این پرونده عبارتند از: دیر گچین قم، نوشیروان اصفهان، پرند یا قلعه سنگی تهران، رباط شرف خراسان رضوی، سنگی انجیره یزد، جمال‌آباد آذربایجان شرقی، عباس‌آباد تایباد خراسان رضوی، فخر داوود خراسان رضوی، شیخعلی‌خان اصفهان، مرنجاب اصفهان، امین‌آباد اصفهان، گبرآباد کاشان، مهیار اصفهان، گز اصفهان، کوهپایه اصفهان، مزینان خراسان رضوی، ایزدخواست فارس، فخرآباد خراسان رضوی، سرایان خراسان جنوبی، قصر بهرام سمنان، آهوان سمنان، میامی سمنان، عباس‌آباد سمنان، میاندشت سمنان، زین‌الدین یزد، میبد یزد، فرسفج همدان، خواجه‌نظر آذربایجان شرقی، دهدشت کهگیلویه و بویراحمد، بیستون کرمانشاه، گنجعلی‌خان کرمان، گویجه‌بل آذربایجان شرقی، خوی آذربایجان غربی، صائین اردبیل، تی‌تی گیلان، باغ شیخ مرکزی، زعفرانیه خراسان رضوی، مهر خراسان رضوی، ینگه امام البرز، بستک هرمزگان، برازجان بوشهر، خرانق یزد، آجری انجیره یزد، افضل خوزستان، نیستانک اصفهان، چاه‌کوران کرمان، چمشک لرستان، رشتی یزد، تاج‌آباد همدان، ده محمد خراسان جنوبی، خان آذربایجان غربی، چهل‌پایه خراسان جنوبی، سعدالسلطنه قزوین و رباط قلی خراسان شمالی).
۴. محوطه‌های پیش از تاریخ واقع در دره خرم‌آباد
در چهل‌وهفتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در پاریس (۲۰ تیر ۱۴۰۴)، پرونده‌ی «محوطه‌های پیش از تاریخ دره خرم‌آباد» با قدمتی بیش از ۶۵ هزار سال، به‌عنوان بیست‌ونهمین اثر ثبت‌شده‌ی ایران به تصویب رسید. این اثر شامل مجموعه‌ای از محوطه‌های شاخص پارینه‌سنگی از جمله غارهای یافته، کلدر، قمری، کونجی، گیلوران و پناهگاه سنگی گرارجنه است؛ آثاری که با شواهد روشن از زندگی انسان در ۶۳ هزار سال پیش از میلاد، به‌عنوان گنجینه‌ای بی‌بدیل از دوران پیشاتاریخ در مقیاس جهانی شناخته می‌شوند. شایان ذکر است چند اثر دیگر از جمله قلعه فلک‌افلاک و پل شکسته نیز نامزد ثبت جهانی بودند، اما به دلیل نداشتن برخی شاخص‌های جهانی مورد نظر، در این پرونده قرار نگرفتند.
۵. دریاچه گهر لرستان (بیست‌وهشتن تالاب ایران در کنوانسیون رامسر)
در ۱۱ مهر ۱۴۰۵، بر اساس اعلام رسمی دبیرخانه‌ی کنوانسیون رامسر، دریاچه‌ی گهر لرستان به عنوان بیست‌وهشتن تالاب ایران با شماره‌ی ۲۶۰۱ در فهرست جهانی این کنوانسیون قرار گرفت. کنوانسیون رامسر که در سال ۱۳۴۹ در شهر رامسر به تصویب رسید، پیمانی بین‌المللی با هدف حفاظت از تالاب‌ها و گونه‌های گیاهی و جانوری وابسته‌ی آن‌هاست. این معاهده که کار خود را با ۱۸ کشور آغاز کرد، هم‌اکنون با ۱۷۱ کشور عضو، بیش از ۲۴۰۰ تالاب مهم جهان را زیر پوشش حفاظتی دارد.
ثبت این ۵ اثر جهانی، گواهی بر پیشینه‌ی کهن و جایگاه برجسته‌ی لرستان است. بی‌شک حفاظت از این گنجینه‌ها و تلاش برای شناسایی و معرفی آثار ارزشمند جدید استان در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، گامی ضروری است که نیازمند توجه ویژه و برنامه‌ریزی دقیق مسئولان و کارشناسان خواهد بود.
انتهای پیام
