دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در جدیدترین گزارش راهبردی خود با شماره مسلسل ۲۱۵۹۷، به بررسی اکتشافی و تیپبندی تجمعات مردمی در جریان جنگ ۴۰ روزه پرداخته و راهکارهایی را برای ارتقای سرمایه و انسجام اجتماعی مبتنی بر این تجمعات ارائه کرده است.
به گزارش انصاف نیوز، این پژوهش با بررسی میدانی ۴۰ تجمع در استانهای تهران، فارس و قم، تلاش کرده است تا الگوی مشارکت شهروندان را در شرایط بحرانی و جنگی مورد تحلیل قرار دهد. این گزارش چارچوب نظری خود را بر چهار مؤلفه اصلی شامل «دالّ محوری»، «نحوه مشارکت مردم»، «فرم و محتوا» و «انسجام اجتماعی» استوار کرده است.
ریختشناسی و تیپبندی تجمعات
محققان مرکز پژوهشهای مجلس در این مطالعه، تجمعات مردمی دوران جنگ رمضان را به ۵ تیپ ساختاری تقسیم کردهاند:
۱. تجمعات میادین اصلی: این تجمعات که غالباً به صورت رسمی برگزار شدند، بالاترین میزان جمعیت و قدرتنمایی سیاسی را به نمایش گذاشتند؛ هرچند گزارش اشاره میکند که نوع حضور مردم در این الگو بیشتر جنبه «تماشاگرانه» داشته است.
۲. تجمعات گروهی و هیئتی: این الگو با محوریت هیئات مذهبی شکل گرفت که از برنامههای غنی و پیوند درونگروهی بسیار قوی برخوردار بود، اما در برقراری ارتباط با اقشار بیرونی جامعه با ضعفهایی مواجه بود.
۳. تجمعات محلهمحور: الگویی مبتنی بر بسترهای محلی که به دلیل توزیع مسئولیتها میان ساکنان، نقش موثری در ایفا کرد.
۴. تجمعات میادین متصل به محله: ترکیبی از فضای عمومی میدان و بافت محلی که به همراه الگوی محلهمحور، به عنوان موفقترین الگوها در ایجاد انسجام اجتماعی واقعی و ارتباط چهرهبهچهره معرفی شدهاند.
۵. تجمعات ملی غیررسمی: نمونههایی مانند تجمع «باغ فردوس» که توانستند اقشار با ظواهر متفاوت و غیرمذهبی را به خود جذب کنند، اما از نظر مشارکت فعال و ادغام ساختاری با چالش مواجه بودند.
دستاوردهای اجتماعی تجمعات در دوران جنگ
یافتههای این گزارش نشان میدهد که این تجمعات اثرات راهبردی ملموسی در سطح جامعه داشتهاند؛ از جمله افزایش چشمگیر روحیه مقاومت و استحکام جامعه در برابر بمبارانهای موشکی و جنگ رسانهای بیگانگان. همچنین ایجاد امنیت اجتماعیِ درونزا، جلوگیری از تکرار ناآرامیهای مشابه دیماه ۱۴۰۴ و تزریق نشاط و امید به بدنه جامعه، از دیگر دستاوردهای این تحرکات مردمی برآورد شده است.
پیشنهادهای راهبردی برای آینده
کارشناسان مرکز پژوهشهای مجلس در بخش پایانی این گزارش تأکید کردهاند که ساختار سیاستگذاری کشور باید از رویکرد «میدانمحوریِ صرف و رسمی» به سمت «محلهمحوری» حرکت کند. این گزارش پیشنهاد میدهد با تثبیت دائم مواکب، غرفههای فرهنگی و پایگاههای سلامت با مدیریت مساجد و گروههای جهادی، این کانونها به زیرساختی برای توانمندسازی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی محلات و تقویت همبستگی ملی در شرایط عادی و بحرانی تبدیل شوند.
انتهای پیام
