«انجمن علمی باستانشناسی ایران» در واکنش به آنچه «تصمیمات مغایر با ضوابط حفاظتیِ منظر فرهنگی و حریم میراث جهانی تختجمشید» خوانده بیانیهای به شرح زیر صادر کرده است:
مرزهای تمدنی و یادمانهای تاریخی هر سرزمین، بنیانهای هویت جمعی و سرمایههای تجدیدناپذیر بیننسلی آن به شمار میروند؛ گنجینههایی که صیانت از تمامیت آنها مستلزم پایبندی بیچونوچرا به موازین بینالمللی، اصول بنیادین دانش باستانشناسی و ضوابط مصوب حفاظتی است. در این میان، کهندژ تختجمشید نه صرفاً یک کالبد معماری منفرد بر صفهای سنگی، بلکه کانونِ یک کلِ یکپارچه و منظر فرهنگیِ گستردهای است که دشت مرودشت را با زنجیرهای پیوسته از شواهد استقراری، شبکههای آبرسانی، برزنها و محوطههای اقماری در بر میگیرد.
رویدادهای ناگوار اخیر و پیگیری طرح الحاق پهنهای بالغ بر بیش از صد هکتار از حریم مصوب درجه دو تختجمشید (محدوده شهرک مهدیه) به بافت اداری و کالبدی شهر مرودشت، نشانگر غلبه نگرانکننده الگوهای کوتاهمدتِ گسترش شهری بر مصلحت پایدار میراث ملی است. تقلیل مفهوم حریم بهعنوان یک سپرِ بنیادین، بازدارنده و مهارکننده به زمینی مستعدِ تفکیک و تراکمفروشی، ورود به شیب لغزندهای است که بنیادهای حقوقی و حفاظتی را به فرسایشی بیبازگشت محکوم میکند.
روشنترین نشانه از بحران ساختاری پیشآمده، کنارهگیری اعتراضی سرپرست پایگاه میراث جهانی تختجمشید بود؛ واکنشی اخلاقی، مسئولانه و برآمده از تعهد حرفهای در برابر تضادِ فرسایندهای که میان وظایف ذاتی حفاظت و تحمیل ارادههای توسعهمحورِ برونسازمانی شکل گرفت. این استعفا بیش از آنکه اقدامی اداری تلقی شود، هشداری آشکار نسبت به منزوی ساختن دیدگاههای کارشناسی و محدود کردن استقلال نهادهای متولی میراث است.
در همین حال، آنچه بر نگرانی میافزاید، تناقض ناموجه میان گفتار و کردار در ساحت میراث فرهنگی است. ایجاد تناقض میان بالیدن به ثبتهای جهانی در مجامع بینالمللی و کاستن از سختگیریهای حفاظتی در عرصه اجرا، اعتبار علمی و کارشناسی ایران را خدشهدار میسازد.
انجمن علمی باستانشناسی ایران، ضمن ابراز نگرانی جدی از هموار شدن مسیر تعدی به عرصهها و حرایم تاریخی، مواضع کارشناسی و تغییرناپذیر خود را در چند بند صریح اعلام میدارد:
۱. ابطال و توقف فوری هرگونه طرح الحاق: حریم درجه دو تختجمشید جزئی جداییناپذیر از موجودیت و یکپارچگی اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو (کنوانسیون ۱۹۷۲) است. هرگونه تغییر در مرزهای حفاظتی مصوب و الحاق بخش مذکور به بافت شهری مرودشت و رسمیت بخشیدن به ساختوسازهای ناهمگون باید بیدرنگ متوقف شود.
۲. صیانت از استقلال کارشناسی و رفع فشارهای ساختاری: مدیریت پایگاههای ملی و جهانی کشور نیازمند اختیارات کامل حفاظتی و رهایی از فشارهای نامتعارف پیرامونی است. پایگاههای میراث فرهنگی نباید ناگزیر به سازش میان وظیفه پاسداری از قانون و پاسخگویی به مطالبات سوداگرانه زمین در ساختارهای محلی شوند.
۳. پایبندی به اصل شفافیت و انضباط حقوقی: مراجع مسئول باید با شفافسازی روند تصمیمگیریها، اطمینان بخشند که هیچ مصوبهای بر خلاف ضوابط نظامنامه حریم تختجمشید تصویب و نافذ نخواهد شد.
تختجمشید امانتی ملی، شناسنامه ماندگار ایران و سند تمدنی بشریت است و هرگز نباید بازیچه منافع مقطعی، توسعههای شتابزده و مناسبات زودگذر اداری قرار گیرد. اسکندروار به حریم تختجمشید نتازید! چرا که تاریخ، قلمرو قضاوتهای سختگیرانه است و سهلانگاری در برابر تجاوز به میراث این خاک کهن را بر هیچ نسلی نخواهد بخشید.
انجمن علمی باستانشناسی ایران
انتهای پیام
