گلستان که سالها قطب تولید پنبه کشور بود، این روزها با افزایش سطح زیر کشت، توسعه مکانیزاسیون و حمایتهای دولتی نشانههایی از بازگشت «طلای سفید» را تجربه میکند؛ هرچند هزینههای تولید، نوسان قیمت و چالش واردات همچنان مهمترین موانع پیشروی این محصول استراتژیک هستند.
به گزارش خبرگزاری ایمنا از گلستان، این دیار که سالها به عنوان قطب تولید پنبه کشور شناخته میشد، در سالهای اخیر بار دیگر نشانههایی از احیای «طلای سفید» را در مزارع خود تجربه میکند. محصولی که زمانی یکی از پایههای اصلی اقتصاد کشاورزی استان بود، اکنون با وجود چالشهای متعدد در مسیر بازگشت قرار گرفته است.
بر اساس آمارهای بخش کشاورزی، سطح زیر کشت پنبه در گلستان طی دهه گذشته نوسانات زیادی داشته است. این رقم که در سالهای اوج تولید به بیش از ۱۰۰ هزار هکتار میرسید، در سالهای افت تولید به کمتر از ۱۵ هزار هکتار کاهش پیدا کرد.
بر اساس گزارش های اعلام شده، در سال زراعی اخیر، سطح زیر کشت پنبه در گلستان حدود ۲۲هزار هکتار برآورد شده است و پیشبینی میشود بیش از ۵۰هزار تن وش پنبه در استان تولید شود، از این رو کارشناسان جهاد کشاورزی معتقدند افزایش قیمت خرید، توسعه ارقام پرمحصول و اجرای طرحهای مکانیزاسیون در سالهای اخیر موجب شده است که کشاورزان دوباره به کشت پنبه رغبت نشان دهند.
هزینههای بالای تولید مانه جدی توسعه پنبه
عبدالرحمن ایری، کارشناس ارشد کشاورزی موانع جدی برای توسعه کشت پنبه در گلستان را مواردی از قبیل هزینههای بالای تولید،افزایش قیمت نهادهها، بذر، سموم، کود و دستمزد کارگری میداند و به خبرنگار ایمنا میگوید: کمبود نقدینگی و سرمایه در گردش کشاورزان یکی دیگر از مشکلات جدی این بخش است، چراکه بسیاری از بهرهبرداران برای تأمین هزینههای اولیه کشت با مشکل روبهرو هستند.
وی نوسان قیمت خرید و بیثباتی بازار داخلی را از دیگر دلایل کاهش انگیزه تولید پنبه کاران اعلام میکند و میافزاید: کمبود صنایع فرآوری و نساجی فعال در استان، مشکلات منابع آبی و تغییرات اقلیمی از دیگر دلایل استقبال نکردن کشاورزان از کشت پنبه است.
این کارشناس کشاورزی معتقد است که در صورت حمایت هدفمند دولت، تعیین قیمت تضمینی واقعی و تکمیل زنجیره صنایع تبدیلی، سطح زیر کشت پنبه در گلستان میتواند طی چند سال آینده به بیش از ۳۰ هزار هکتار افزایش پیدا کند.
وی ادامه میدهد: اگر سیاستهای حمایتی پایدار باشد و سرمایهگذاری در صنایع نساجی و فرآوری تقویت شود، گلستان میتواند بار دیگر جایگاه پیشین خود را به عنوان قطب تولید پنبه کشور بازیابد.
از آنجایی که گلستان سالها به عنوان قطب تولید پنبه کشور شناخته میشد، امروز توسعه این محصول استراتژیک بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات اقتصادی و سیاستهای حمایتی گره خورده است. فعالان این حوزه معتقدند مسئله اصلی نه در توان تولید کشاورزان، بلکه در نحوه قیمتگذاری، سیاستهای ارزی و تنظیم بازار نهفته است؛ موضوعی که به باور کارشناسان، مسیر احیای «طلای سفید» را کُند کرده است. در همین راستا، رئیس مؤسسه تحقیقات پنبه کشور با اشاره به چالشهای ساختاری این بخش، بر ضرورت اصلاح نظام قیمتگذاری و بازنگری در سیاستهای وارداتی تأکید کرد.
پنبه باید خرید تضمینی داشته باشد
قربان قربانی، رئیس مؤسسه تحقیقات پنبه کشور نیز یکی از دلایل توسعه پیدا نکردن کشت پنبه در گلستان را قیمتگذاری نامناسب این محصول میداند و به خبرنگار ایمنا میگوید: پنبه نیز باید همچون سایر دانههای روغنی خرید تضمینی داشته باشد. زمانی که دانه پنبه از قیمت خرید تضمینی برخوردار شود قیمت وش پنبه نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
وی خواستار واردات پنبه با ارز آزاد میشود و میافزاید: در زمان حاضر پنبه با ارز آزاد کشت میشود و واردات با ارز توافقی انجام میشود که بدون شک با این شرایط، واردات صرفه اقتصادی بیشتری دارد.
قربانی با ابراز اینکه صنایع نخواهند گذاشت پنبه با قیمت آزاد وارد شود، ادامه میدهد: از نمایندگان میخواهیم قوانینی را که در این حوزه وجود دارد، اصلاح کنند، چرا که زمانی کشت پنبه توسعه پیدا میکند که واردات آن با ارز آزاد انجام شود.
وی راجع به اصلاح قیمتگذاری پنبه میگوید: تا زمانی که قیمت پنبه اصلاح نشود، نمیتوانیم انتظار توسعه کشت این محصول را داشته باشیم، از سویی دیگر احیای پنبه در گلستان نیازمند تصمیمات بالادستی و اراده قوی برای رفع موانع موجود است وگرنه با این تکرار مکررات، اقدام در خوری برای توسعه این محصول انجام نخواهد شد.
رئیس مؤسسه تحقیقات پنبه کشور با بیان اینکه نگاه دولت چهاردهم به رونق کشت پنبه، نگاهی حمایتی است، خاطرنشان می کند: یکی از اقدامات مثبت دولت چهاردهم برای حمایت از تولید پنبه داخل، حذف ارز ارزانقیمت واردات است که تولید این محصول را در داخل افزایش خواهد داد، همچنین رونق کشت مکانیزه این محصول کنار بازسازی کمباینهای قدیمی و فرسوده برای کاهش هزینههای برداشت پنبه از اقدامات حمایتی دولت چهاردهم بوده است.
اجرای فصل جدید توسعه کشت پنبه در گلستان
این گذار از روشهای سنتی به سوی کشاورزی مدرن، با نگاهی استراتژیک و از طریق پروژههای مکانیزه به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان در حال عملیاتی شدن است، به باور او این بازگشت به شکوه گذشته، تنها یک رویا نیست؛ بلکه با برنامهریزیهای دقیق و گامهای اجرایی، در حال تبدیل شدن به واقعیت است.
ابراهیم هزارجریبی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان در این رابطه به خبرنگار ایمنا میگوید: این سازمان با مجموعهای از برنامههای حمایتی و ساختاری، فصل جدیدی در توسعه کشت پنبه در استان اجرا میکند.
وی با بیان اینکه تمرکز مدیریتی، اعتباری و فنی بر این محصول راهبردی افزایش پیدا کرده است، میافزاید: هدف آن است که گلستان دوباره به جایگاه تاریخی خود در تولید پنبه کشور بازگردد.
هزار جریبی از توسعه طرح کشت مکانیزه پنبه در استان خبر میدهد و میگوید: پس از موفقیت اجرای پایلوت این طرح در سال گذشته، کشت مکانیزه پنبه در سطح هزار هکتار و در قالب قرارداد به بخش خصوصی واگذار شده است.
وی با بیان اینکه با توجه به نتایج مطلوب اجرای پایلوت کشت مکانیزه پنبه در سال گذشته، سالجاری این طرح در سطح گستردهتری اجرا میشود، میافزاید: پس از موفقیت مرحله آزمایشی، اجرای کشت مکانیزه پنبه در سطح هزار هکتار از اراضی استان در قالب قرارداد به بخش خصوصی واگذار شده تا این طرح به صورت مکانیزه عملیاتی شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان برنامه ابلاغی کشت پنبه در استان برای سالجاری را ۲۲ هزار و ۵۰۰ هکتار اعلام میکند و میگوید: ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان از محل اعتبارات استانی به پنبه اختصاص پیدا کرده و سهم وزارتخانه نیز در حال تزریق است.
وی خاطرنشان میکند: سال گذشته برای اولین بار کمباین پنبه را وارد استان کردیم و به صورت محدود برداشت مکانیزه انجام شد. سالجاری هم تعداد بیشتری کمباین پنبه وارد استان کردیم تا وابستگی به برداشت دستی کاهش پیدا کند و کار برای کشاورزان پنبهکار آسانتر شود.
مطابق نظر کارشناسان همواره قیمتگذاری منصفانه بر محصولات کشاورزی، موتور محرک توسعه کشاورزی است، بهطوریکه بدون این محرک، حتی بهترین ظرفیتهای کشاورزی نیز رونق و پایداری نخواهند داشت، ازاینرو قربانعلی روشنی عضو هیئت مدیره انجمن جهانی پنبه هم بر این موضوع تأکید کرده و میگوید: قیمت منصفانه نهتنها از کشاورز حمایت میکند، بلکه مصرفکننده را نیز قادر میسازد به محصول باکیفیت و قیمت مناسب دسترسی داشته باشد.
وی معتقد است که حمایت حلقههای اولیه کشت پنبه، حمایت از پوشاک تولید داخل را بههمراه خواهد داشت از سویی دیگر حمایت از این محصول راهبردی، افزونبر حفاظت از آب و خاک، پایداری تولید را رقم میزند.
روشنی با بیان اینکه دولت برای بازگشت دوباره رونق به کشت پنبه، باید بهجز قیمتگذاری عادلانه، اختصاص ارز ترجیحی برای واردات وش پنبه را متوقف کند، میافزاید: وقتی میتوان برای محصول پنبه در داخل کشور خوداتکا شد چرا واردات این محصول باید مشمول ارز ترجیحی شود؟ وقتی وقتی تعرفه واردات محصول پنبه صفر میشود و به آن ارز ترجیحی اختصاص مییابد تولیدکننده واردات پنبه را ترجیح میدهد.
به گزارش ایمنا، در نهایت، احیای طلای سفید در گلستان، فراتر از یک تصمیم کشاورزی، یک تصمیم اقتصادی استراتژیک است. اگرچه ورود به عصر مکانیزاسیون و اراده مدیریتی دولت چهاردهم، مسیر بازگشت به شکوه گذشته را هموار کرده، اما پایداری این روند در گروی یک مثلث حیاتی و متشکل از قیمتگذاری منصفانه، توقف ارز ترجیحی برای واردات و تکمیل زنجیره صنایع تبدیلی است. تنها در صورتی که کشاورز در برابر نوسانات بازار و رقابت ناعادلانه با کالاهای وارداتی حمایت شود، میتوان با اطمینان گفت که گلستان بار دیگر جایگاه خود را به عنوان قطب تولید پنبه کشور بازیافته است.
انتهای پیام
