محمد خدادی، دانشآموخته دکتری ارتباطا ت دانشگاه تهران و مدیرعامل اسبق ایرنا، در گفتوگو با انصاف نیوز با نقد عملکرد کنونی بسیاری از واحدهای روابطعمومی دربخش حاکمیتی و خصوصی گفت: کارکرد اصلی این بخشها از تسهیل ارتباط میان مردم، رسانه و سازمان به تبلیغ عملکرد مدیران تغییر کرده و همین مسئله موجب کاهش اعتماد عمومی و اختلال در جریان اطلاعرسانی شده است.
آقای خدادی که معاونت مطبوعاتی وزیر ارشاد در دولت حسن روحانی را نیز برعهده داشته با اشاره به سخنان رئیسجمهور درباره ضرورت تحول در روابطعمومیها، تأکید کرد اساساً امروز دیگر با مفهوم سنتی روابطعمومی مواجه نیستیم و باید از بخش ارتباطات سخن گفت.
او گفت: بحران اصلی این است که ما دیگر چیزی به نام روابطعمومی نداریم، بلکه باید بخش ارتباطات داشته باشیم. عنوان روابطعمومی متعلق به دورهای بود که ابزارهای ارتباطی امروز وجود نداشت و لازم بود بخشی واسطه ارتباط میان داخل و خارج سازمان باشد.
اما امروز که محدودیتهای ارتباطی از میان رفته، هر فردی در هر دستگاهی تقریباً به اندازه بخش ارتباطات امکان ارسال و دریافت اطلاعات دارد. لذا اساسا کلمه روابط عمومی معنی ندارد بلکه عنوان ارتباطات باید استفاده شود
خدادی دومین موضوع ضرورت جدی تغییر کارکرد این بخشها برای اثر گذاری به هنگام و متناسب با نیاز دستگاه دانست و گفت: بخش ارتباطات محل ایجاد ارتباط است، نه اینکه خودش جای رسانه بنشیند. وظیفه این بخش، فراهم کردن بستر ارتباط میان رسانهها و دستگاههاست؛ یعنی دسترسی رسانهها به اطلاعات را تسهیل چتا ازبستر رسانه مردم درجریان قرارگرفته و امکان مشارکت دستگاه با مردم را فراهم کند.
چه آنکه اصولا ماهیت وجودی دستگاهها برای خدمت رسانی و حل مشکلات مردم است و لذا ارتباط دوسویه با مردم امکان خدمت رسانی متناسب با نیاز مردم را ممکن می کند و این یک نیاز جدی امروز است به همین دلیل این بخش باید پرسشها و مطالبات مردم را جمعآوری و به بخشهای مختلف دستگاه منتقل کند و پاسخ آنها را در اختیار افکار عمومی قرار دهد.
او ادامه داد بخش ارتباطات باید ابهامها، اطلاعات ناقص و شبهات موجود درباره عملکرد دستگاهها را شناسایی و با دریافت اطلاعات از بخش های مختلف دستگاه مردم را نسبت به موضوعات مختلف اگاه کند.
او توضیح داد: اگر مثلاً اداره برق اعلام میکند برق قطع خواهد شد اما زمان آن را مشخص نمیکند، یا اطلاعات ناقصی ارائه میشود، این وظیفه بخش ارتباطات است که این خلأ را برطرف کند. اگر درباره عملکرد یک دستگاه تناقض یا شایعهای در جامعه شکل گرفته، باید آن را بررسی و پاسخ مستند و شفاف ارائه کند.
مدیرعامل اسبق ایرنا تأکید کرد: کارکرد اصلی ارتباطات، تسهیلگری برای افزایش مشارکت مخاطبان است. این بخش باید مردم را به دیدگاهها و فعالیتهای دستگاهها نزدیک کند و آنها را در فرآیندهای اجرایی شریک بداند؛ چه در صرفهجویی انرژی، چه در جذب سرمایه و چه در سایر مأموریتهای دستگاههای اجرایی.
خدادی با انتقاد از وضعیت فعلی بسیاری از روابطعمومیها گفت: در عمل، بخشهای ارتباطات یا همان روابطعمومیها به واحدهای پروپاگاندا و تبلیغات تبدیل شدهاند؛ یعنی به جای تولید اطلاعات متناسب با نیازمردم برای تقویت مشارکت عمومی درتحقق فرایندها، صرفاً گزارش عملکرد منتشر میکنند و تلاش دارند ثابت کنند که دستگاهها عملکرد مطلوبی دارند. حتی یک گام جلوتر رفته و روابطعمومی، عملاً روابطعمومی وزیر یا رئیس دستگاه شده، نه روابطعمومی کل سازمان؛ یعنی دستگاه خاموش است اما مدیر آن دائماً در حال دیده شدن است.
او ادامه داد: هر دستگاهی نیازمند آسیبشناسی مستمر است. باید نقاط قوت و ضعف، موانع و مشکلات خود را شناسایی کند و درباره آنها با مردم گفتوگو داشته باشد. اگر مشکلی ناشی از کمکاری است، باید صادقانه عذرخواهی کند و اگر محدودیت ناشی از شرایط بیرونی است، آن را برای مردم توضیح دهد تا افکار عمومی بتواند واقعیت را درک کند. مطالبه مردم از کم کاری و ناتوانی دستگاه تبدیل به مشارکت درک مشکل موانع و کمک به کاهش اسیب ها وموانع شود
خدادی با بیان اینکه امروز ارتباط دوسویه میان مردم و سازمانها عملاً از بین رفته است، گفت: آنچه اکنون وجود دارد، یک خیابان یکطرفه است. روابطعمومیها سایت، دوربین، عکاس و خبرنگار دارند و عمده فعالیتشان پوشش بازدیدها، جلسات و سخنرانیهای مدیران است؛ در حالی که اینها ارزش خبری چندانی ندارد و مسئله اصلی مردم نیست .
او همچنین از محدود شدن دسترسی رسانهها به اطلاعات دستگاههای اجرایی انتقاد کرد و گفت: به دلیل نگرانی از انتشار ضعفها و کاستیها، ارتباط رسانهها با دستگاهها روزبهروز محدودتر شده است. در مقابل، روابطعمومیها خودشان نقش رسانه را ایفا میکنند، میزگرد برگزار میکنند، گزارش تولید میکنند و حتی وارد عرصه خبرسازی شدهاند.
خدادی با اشاره به پدیدهای که آن را باجنیوز توصیف کرد، گفت: در این شرایط، برخی دستگاهها از ترس انتشار نقد یا ضعفهایشان، وارد مناسب مالی با این نوع رسانه ها شدهاند که خروجی آن شکلگیری رسانههایی است که بیش از آنکه رسالت رسانهای داشته باشند، دنبال اخذ درامد از طریق تهدید به نشر اطلاعات منفی حتی فیک و شبهه خبر هستند
او راهحل را بازگشت به فلسفه اصلی ارتباطات بعنوان نیاز ضرورت دستگاهها دانست و گفت: بخش ارتباطات باید رسانهمدار باشد، نه رسانه دار . این سؤال جدی وجود دارد که چرا هر وزارتخانه و سازمانی برای خود خبرگزاری و رسانه مستقل ایجاد کرده است. خبرگزاری آموزش و پرورش، خبرگزاری نفت، خبرگزاری ورزش و دهها نمونه مشابه، چه ضرورتی دارند و چه دستاوردی ایجاد کردهاند؟
خدادی تأکید کرد: آنچه کشور به آن نیاز دارد، تربیت خبرنگاران تخصصی در رسانههاست؛ خبرنگارانی که دغدغههای مردم درباره دستگاههای اجرایی را به گفتمان، تحلیل و آسیبشناسی تبدیل کنند، نه اینکه صرفاً به انتشار گزارشهای تبلیغاتی بپردازند.
او در پایان بیان کرد: فلسفه وجودی هر دستگاه، خدمت به مردم است. بنابراین باید بداند مردم چه میخواهند، چه پرسشها، انتقادها و مطالباتی دارند. متأسفانه در شرایط فعلی، این موضوع در اولویت بسیاری از بخشهای روابطعمومی نیست و ساختار آنها بیش از آنکه ارتباطی باشد، به ساختاری تبلیغاتی تبدیل شده که مدام تلاش میکند بگوید ما خوب هستیم.
خدادی اضافه کرد کارکرد اطلاع رسانی از پوشش بازدید وملاقات و … باید به شناخت وانتخاب سوژه های مورد توجه نیاز و ضرورت تقویت مشارکت با مردم تبدیل شود و در یک کلام پاسخ به نیاز مخاطب باشد و بس.
انتهای پیام
