سیاوش خوشدل، عضو بخش تحلیلی انصاف نیوز:
ویدیویی از حجّهالاسلام مهدی دانشمند دیدم که در آن ریشۀ اغتشاشات را در اختلاسها دانسته و پیشنهاد میدهد که اگر اغتشاشگری را که دستش به خون آلوده است، باید مجازات کرد، در کنارش یک اختلاسگر هم باید مجازات بشود.
دانشمند به آتشزدن بانکها نیز اشاره میکند و عامل آن را اختلاس در بانکها و وامهای چندهزارمیلیاردی به افراد خاص میداند، در حالی که برای وام چندمیلیونی ازدواج به جوانها سنگاندازی میشود.
سخنان او من را به یاد تحلیل و دیدگاه دکتر هوشنگ نهاوندی در بحبوحۀ انقلاب ۵۷ میاندازد. [لینک]
نهاوندی در مصاحبه با پروژۀ تاریخ شفاهی ایران (دانشگاه هاروارد) میگوید که در جریان گفتوگو با شاه این پیشنهاد را داده که به موازات برخورد با عوامل اغتشاش باید با عوامل فساد نیز برخورد بشود:
«پیشنهاد دوم بنده این بود که ای کاش قبول میکردند که بلافاصله در سرتاسر کشور حکومت نظامی اعلام بشود، حکومت نظامی سرد. برای اینکه هنوز اوضاع آنقدر مغشوش نبود که حکومت نظامی مجبور به تیراندازی بشود. ولی ابهّت حکومت نظامی خیلی بود برای مردم … و دادگاههای نظامی هم با یک قانونی اجازۀ رسیدگی به جرائم فساد را داشتهباشند، همینطوری که به جرائم مخلّ امنیت و نظم عمومی [رسیدگی میکنند] که به اصطلاح ما از دو طرف بزنیم.»
این جلسه برای ارزیابی برنامههای نهاوندی بهعنوان یکی از گزینههای تصدّی نخستوزیری برگزار شدهبود. نهاوندی به نخستوزیری نرسید. شریفامامی نخستوزیر شد و نهاوندی با فشار شاه، در کابینۀ او وزیر علوم شد. با روی کار آمدن دولت شریفامامی اوضاع آشفته تغییری نکرد و دولت شریفامامی نیز برای برقراری حکومت نظامی در شبانگاه ۱۶ شهریور ۵۷ تشکیل جلسه داد. صوت این جلسۀ هیأت دولت، از اسناد مهمّ دوران پهلوی است.
نهاوندی در این جلسه نیز دقایقی سخن میگوید. از جمله همان پیشنهاد را به این شکل مطرح میکند:
«اگر امروز به جایی رسیدیم که باید حکومت نظامی اعلام کنیم، مسئولینش کسانی هستند که نارضایتیهایی را در مردم به وجود آوردند و محیطی را به وجود آوردند که در آن، میکروب ناامنی و نارضایتی کشت و بارور میشود. یکی از حاضران پشت همین میز، دو سال پیش به من میگفت برای رشد میکروب، خود میکروب مهم نیست. محیطی که میکروب در آن پرورش پیدا میکند مهمّ است.
اگر این حکومت نظامی که باید الان اعلام کرد، با رفع علل نارضایتیهای مردم همراه نباشد، اگر با تعقیب و تنبیه دزدها و متجاوزین به حقوق مردم و ناراضیتراشها همراه نباشد، واقعاً ما خیانت کردهایم.
اگر باید حکومت نظامی اعلام کنیم، مسئولینش کسانی هستند که نارضایتی در مردم به وجود آوردند … در این شش-هفت سال اخیر، بعد از زیادشدن پول نفت از ۱۹۷۴، رفتاری با مردم کردند که از رفتار مغول بدتر بود.
اگر در پناه این حکومت نظامی، دزدهای سابق بخواهند بساطشان را جمع کنند از این مملکت دربروند [فایده ندارد.] دارند درمیروند. جناب آقای نخستوزیر! از یکی از بانکهای خصوصی، پریروز صد میلیون تومن ارز خارج شده. صد میلیون تومن فقط به وسیلۀ یک بانک خصوصی.
باید همان جوری که اغتشاشگر و متجاوز به مال مردم را تنبیه میکنیم از طریق حکومت نظامی و جلویش را میگیریم، آن کسانی را هم که باعث شدهاند این وضع به وجود بیاید، [باید تنبیه کنیم] و آنها، بدتر از این[اغتشاشگر]ها هستند. همدستان اینها و مسبّبین وضع فعلی این مملکت، این دزدها و این وطنفروشهایی هستند که از بدترین خائنین به اعلیحضرت بدترند. اگر میخواهید تنبیه کنید، باید از تنبیه اینها شروع کنید.»
لزوم مجازات دو طرف ماجرا، عاملیت سمتی که با عملکرد خود، نسل جوان و معترض را به اغتشاش تحریک کرده و اشارۀ مستقیم به مسائل و مبالغی که در بانکها جابهجا میشود، کلام آن سیاستمدار دانشگاهی و این حوزوی منبری را بسیار مطابق ساختهاست. و جان و مخلص کلام اینکه شناخت ریشههای هر بحران کوچک و بزرگی برای رفع آن ضروری است.
انتهای پیام
