نگاهی اجمالی به روند حوادثی که با شروع به کار دولت یازدهم در سطوح مختلف مدیریتی و اجتماعی کشور جریان دارد، حاکی از داستان بلندی است که گویا چاره ای جز به نظاره نشستن پایانش نیست. شاید مهم ترین نمود اختلاف و کشمکش جریانات سیاسی را باید منازعات و درگیری های میان دولت و مجلس تلقی کرد. نزاعی که هر چند در آن دیگر کسی دولت را به جای مجلس در راس امور نمی خواند، و تخلف و قانون شکنی را صریحا انجام نمی دهد؛ اما به هر روی، همچنان نمایانگر نوعی زورآزمایی سیاسی است. درگیری و فشار بر سر استیضاح وزیر علوم یکی از مهم ترین مسائل اختلافی میان دولت و مجلس است. جریان حامی دولت طرح استیضاح را نوعی تصفیه حساب و انتقام جویی از جریان پیروز انتخابات، و جریان منتقد دولت آن را پاسخی در جهت موضع گیری های نامطلوب و وضعیت نابسامان دانشگاه می خواند.
به گزارش انصاف نیوز، متن گفتگوی علی اصغر خدایاری مدرس دانشکده فنی دانشگاه تهران با جماران در واکاوی و تحلیل علل و عوامل استیضاح وزیر علوم در پی می آید:
به عنوان آغاز؛ به طور کلی عملکرد یک ساله وزارت علوم را درحوزه فرهنگ چگونه ارزیابی می کنید؟ و مهم ترین اقدامات و تحولات انجام شده طی یکسال اخیر را چه می بینید؟
رویکرد دولت نهم در سال ۸۴ به دانشگاه و دانشگاهیان موجب آن شد که بیشتر دانشگاهیان این دوره را توهین آشکار به دانشگاهیان و آغاز دوره ی سیاه تحقیر استاد و دانشجو تفسیر کردند. وزیر این دولت برآمده از جریانی بود که دانشگاه را مرکز فساد تبلیغ میکرد و معتقد بودند که باید ریشه ی دانشگاهیان اصیل که از نظر آنان منشأ فساد بودند، خشک کرد. وزیر علوم دولت دهم هم که برگزارکننده ی انتخابات سال ۸۸ بود، و این پست را بابت پاداش برگزاری آن انتخابات به او داده بودند، با انگیزه ی بالاتر همه ی تلاش خود را در تکمیل مأموریت پیشین بهکار گرفت. واقعیت این است که وزرای دولت های نهم و دهم و نوع مدیران ارشد منصوب آنها در مراکز آموزش عالی هیچ سنخیتی با محیط آکادمیک نداشتند.
فکر میکنم مهمترین تحولی که با روی کار آمدن دولت جدید در دانشگاه ها اتفاق افتاد، دچار مختل شدن راهبرد پیشین ۸ سال گذشته و قرار گرفتن دانشگاه بر روی ریل اصلی خود و بازگشت آموزش عالی به مسیر خردورزی، پویایی، نشاط و سرزندگی علمی بود. بزرگ ترین هنر مدیریت آموزش عالی در دولت یازدهم در همین مدت کوتاه یک ساله ترمیم شکاف بی اعتمادی بین رأس و بدنه و بازگرداندن امید و در عین حال احساس مسئولیت و مشارکت جویی به محیط علمی و دانشجویی است.
بازگشت اساتید بازنشسته و دانشجویانی که در سال های اخیر از تحصیل محروم بوده اند؛ از جمله اقدامات وزارت علوم است. از نظر شما بدنه دانشگاهی تا چه میزان با این مساله همراه و موافق است؟
بازنشسته کردن اساتید مستقل و آزاداندیش و محروم کردن دانشجویان منتقد و فعال از تحصیل در راستای همان سیاست ریشه کن کردن دانشگاهیان اصیل و تبدیل دانشگاه به مرکزی برای توجیه پرستش قدرت مسلط و بیخاصیت و ساکت در مقابل بیکفایتی ها و رانت ها و فساد ها انجام گرفت. احقاق حقوق شهروندی و قانونی این افراد و بازگشت آنان به محیط دانشگاه همواره یکی از مطالبات بدنه ی دانشگاهیان بوده است و بخشی از درخواست منطقی آنان برای بازگرداندن دانشگاه به مسیر اصلی رشد و تعالی علمی می باشد. بنابراین، بدیهی است که هرگونه اقدامی در این جهت مورد استقبال دانشجویان و اساتید قرار میگیرد.
در خصوص شیوه انتخاب ریاست دانشگاه ها؛ شما عملکرد وزارت علوم را چطور ارزیابی می کنید؟ با توجه به اینکه بسیاری از دانشگاه های مهم کشور هنوز سرپرست دارند، از نظر شما این عدم تفاهم میان شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم ناشی از چیست؟ ضمن اینکه از نظر شما نیروهای دانشگاهی، اساتید و دانشجویان با چه مکانیزمی می توانند در انتخاب رییس دانشگاه موثر باشند؟
باید توجه کنید که انتخاب رییس دانشگاه طبق قوانین موضوعه ی موجود، از اختیارات وزیر علوم است و هر وزیری با توجه به اهداف و محدودیت های فراروی این انتخاب، برای عملیاتی کردن این اختیار از روش های خاص خود استفاده می کند. یکی ممکن است انتخاب رییس دانشگاه را با مشورت و هماهنگی مراکز خاصی یا مراکز غیررسمی امنیتی یا برخی هیأت ها و باند های بدون شناسنامه انجام دهد، یکی هم ممکن است برای این کار از مشورت بدنه ی دانشگاه ها کمک بگیرد، فرد دیگری هم ممکن است روش دیگری را انتخاب کند. درستی هر کدام از روش ها را می توان از طریق نتایج انتخاب مورد ارزیابی قرار داد. مثلاً در همین موضوع مورد مناقشه برون داد روش اول رؤسای سابق دانشگاه های علامه طباطبایی، تهران، اصفهان، و … بود، و خروجی روش دوم رؤسای فعلی این دانشگاه ها میباشد. تصور میکنم مقایسه این دو خروجی چندان مشکل نباشد.
مراکز اجماعی مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی باید اختیار وزرایی را که در چارچوب هنجار ها و قوانین کشور بر سر کار آمدهاند، بهرسمیت بشناسند و برای آن احترام قائل باشند. به نظر من روح قاعده ی معرفی رییس دانشگاه توسط وزیر و تأیید آن توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی نشان دادن اهمیت جایگاه رؤسای دانشگاه، و تقویت این جایگاه از طریق انتساب آنها به شورایی است که رؤسای سه قوه در آن حضور دارند. فکر میکنم شأن چنین شورایی دخالت در امور مدیریتی جزیی نباشد، کما اینکه تاکنون (قبل از دوره ی اخیر) بهیاد ندارم رییس دانشگاهی به شورا معرفی شده باشد و تأیید نشده باشد. به هرحال واقعیت این است که تصویر موجود از شورای عالی انقلاب فرهنگی در ذهن بدنه ی دانشگاهیان ارتباط مستقیم با تصمیم این شورا دارد و شاید صلاح نباشد با ورود شورا در اینگونه امور اختلافی جزئی این تصویر مخدوش شود.
در رابطه با سازوکار مشارکت اساتید و دانشجویان در انتخاب رؤسای دانشگاه نیز بحث های مختلفی را میتوان مطرح کرد، ضمن اینکه در دانشگاه های معتبر دنیا نیز مدل های تجربه شده ای برای این کار وجود دارد. به نظر من مقدم بر موضوع انتخاب رؤسای دانشگاه ها، تعیین تکلیف مسئله ی استقلال دانشگاه ها اهمیت بیشتری دارد. فکر میکنم تلاش همه ی علاقه مندان کشور و دانشگاه، از جمله مدیران ارشد آموزش عالی و دولت باید به تحقق استقلال دانشگاه ها معطوف شود؛ که در این صورت دیگر موضوعات جزئی تر از جمله نحوه ی انتخاب مدیران در چارچوب مسائل داخلی دانشگاه ها قابل حل خواهد بود.
با توجه به مطرح شدن بحث استیضاح دکتر فرجی دانا؛ تاثیر استیضاح وزیر علوم را بر فضای دانشگاه چطور ارزیابی می کنید؟
همه کسانی که آقای دکتر فرجی دانا را میشناسند، میدانند که وجوه برجسته ی شخصیت ایشان تیزهوشی، تدین، علمی بودن، و عشق به دانشگاه و کشور است. ایشان اساساً به مفهوم مصطلح آن شخصیتی سیاسی نیستند، و چه بسا موفق نبودن ایشان در جلب رأی اعتماد مجلس ششم برای وزارت علوم در دولت آقای خاتمی نیز همین موضوع باشد. عملکرد قابل دفاع آقای دکتر فرجی دانا طی یکسال گذشته ایشان را به نماد بازسازی دانشگاه و بازگرداندن آموزش عالی به ریل اصلی تبدیل کرده است. بنابراین استیضاح ایشان را باید در واقع استیضاح سیاست های دولت یازدهم در عرصه ی دانشگاه ها بهحساب آورد. با توجه به رضایت بدنه ی دانشگاه از عملکرد دکتر فرجی دانا و امید آنها به بهبود اوضاع دانشگاه، استیضاح ایشان نه به عنوان استفاده ی قانونی از اختیارات نظارتی، بلکه به عنوان انتقام شکست خوردگان ۲۴ خرداد ۹۲ از دانشگاه تفسیر خواهد شد. هرچند، حتی در صورت موفقیت طراحان در استیضاح، ادامه ی رویکرد موجود در دانشگاه ها کماکان مطالبه ی اصلی دانشگاهیان از دولت یازدهم باقی خواهد ماند، و وزیر بعدی هم چاره ای جز ادامه ی روش فعلی نخواهد داشت. بهنفع عقلای مجلس نیست که در آخرین ماه های عمر مجلس دهم با همکاری در استیضاح دکتر فرجی دانا خود را در موضع مقابله با دانشگاه قرار دهند، و سرنوشت خود را به سرنوشت عده ی معدودی تندرو و ترمز بریده گره بزنند؛ که احیانا جز منافع شخصی و باندی خود به چیز دیگری نمیاندیشند.
از نظر شما علل استیضاح وزیر علوم از سوی برخی نمایندگان مجلس را باید در چه چیزی جستجو و ارزیابی نمود؟ و اینکه اصولا استیضاح وزیر علوم، چه پیام هایی برای دولت دارد؟
به تصور من در مسئله ی استیضاح آقای دکتر فرجی دانا دستگاه محاسباتی تندرو های مخالف دولت دچار اختلال شده است. اینکه رییس کمیسیون آموزش عالی در جلسه ی کمیسیون با بدترین واژه ها به وزیر علوم توهین میکند، اینکه یک روزنامه ی متصل به منابع بیتالمال رسماً به حدود ۱۰۰۰ تن اعضای شناخته شده ی هیأت علمی که نامه ی حمایت از وزیر علوم را امضا کردهاند، توهین میکند، دلیلی جز اختلال در دستگاه محاسباتی نمیتواند داشته باشد.
وزارت علوم بدون تردید یکی از نقاط قوت دولت تدبیر و امید است و رییس جمهور باید با همه ی توان از وزیر خود دفاع کند. طراحان استیضاح میخواهند ضمن کندکردن سرعت حرکت اصولی وزارت علوم، برای دولت نیز شاخ و شانه بکشند و در مسیر حرکت دولت مانع ایجاد کنند. دولت باید از این فرصت برای گسترش جایگاه اجتماعی خود به خصوص در محیط دانشگاه ها، بهره برداری لازم را بکند.
چرا بحث استیضاح دکتر فرجی دانا از آغاز فصل تابستان و تعطیلی دانشگاه ها کلید خورد؟
من خیلی علاقهای به دقیق شدن در این جزئیات ندارم. فقط امیدوارم که این استیضاح هرگز عملیاتی نشود و عقلای قوم فضای آرام و امیدوار دانشگاه را قدر بدانند و مانع خدشه دار شدن آن شوند. ضمن اینکه تردیدی ندارم در صورت متوقف نشدن استیضاح، طراحان آسیب بیش تری خواهند دید و همه ی علاقه مندان دانشگاه و کشور عرصه ی استیضاح را با همه ی توان و با استفاده از همه ی ابزار های ارتباطی ممکن به صحنه ی تبیین دلایل واقعی مخالفت استیضاح کنندگان با دانشگاه، افشاگری درباره ی عناصر پشت پرده ی این استیضاح، و پرده برداشتن از سوء استفاده های انجام شده در هشت سال گذشته در دانشگاه ها تبدیل خواهند کرد.
انتهای پیام
