مقایسه دموکراسی و جمهوری: ۱۱ تفاوت کلیدی

مهدی جباریان طی یادداشتی در وبسایت خود نوشت: دموکراسی و جمهوری از مهم‌ترین و رایج‌ترین اشکال نظام‌های سیاسی در جهان معاصر هستند. بسیاری از کشورها خود را «جمهوری دموکراتیک» می‌نامند و این دو مفهوم اغلب در کنار هم به کار می‌روند. با این حال، هرچند میان آن‌ها هم‌پوشانی‌های فراوانی وجود دارد، اما از نظر نظری و ساختاری در سیاست تفاوت‌هایی نیز میان دموکراسی و جمهوری دیده می‌شود. در این مقاله به تعریف دقیق‌تر هر یک، ریشه‌های تاریخی، انواع، شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ها می‌پردازیم.

شکلی از حکومت که در آن همه شهروندان حق مشارکت برابر، مستقیم یا از طریق نمایندگان منتخب خود، در توسعه و وضع قوانین را دارند، به عنوان دموکراسی شناخته می شود. در این شکل از حکومت، صدای اکثریت بر اقلیت ارجحیت داده می شود و مردم می توانند حکومت خود را انتخاب کنند. هنگامی که حکومت اکثریت ایجاد می شود، اقلیت ها حرفی برای گفتن ندارند. بازگشت به اصل کلمه دموکراسی؛ از واژه یونانی «دموس» به معنای مردم و «کراتوس» به معنای حکومت گرفته شده است. به عبارت ساده‌تر می‌توان گفت که دموکراسی به معنای «حکومت توسط مردم» است. دموکراسی به مردم اجازه می دهد تا در حکومت و برنامه های سیاسی آن شرکت کنند. در نوامبر ۱۸۶۳، آبراهام لینکلن تعریفی از دموکراسی ارائه کرد که به طور گسترده توسط جهان پذیرفته شد. تعریف می گوید: «… حکومت مردم، توسط مردم، برای مردم…»

در دموکراسی ها، اختیارات حاکمان ارشد توسط قانون اساسی محدود شده است. تفکیک قوا و مسئولیت ها برای حفظ حقوق و آزادی های مردم انجام می شود. در دموکراسی های خالص، شهروندان واجد شرایط رای دادن به طور مساوی در روند قانون گذاری شرکت می کنند. به عبارت دیگر، اکثریت در یک دموکراسی خالص دارای تمام قدرت هستند، در حالی که اقلیت قدرت کمی دارند یا اصلاً قدرت ندارند.

در یک دموکراسی نمایندگی، که به نام دموکراسی غیرمستقیم نیز شناخته می شود، شهروندان واجد شرایط در رای دادن و انتخاب مقاماتی که قوانین را تصویب می کنند و سیاست های عمومی را تدوین می کنند، آزادند. نمایندگان منتخب به نیازها و دیدگاه های مردم رسیدگی می کنند. در دموکراسی مشارکتی، شهروندانی که واجد شرایط رای دادن هستند ملزم به رأی دادن به سیاست های مناسب هستند. نماینده مسئول اجرای این سیاست های انتخاب شده برای مردم است. این به مردم این قدرت را می دهد که در جهت اجتماعی و اقتصادی ملت و عملیات سیاسی آن تصمیم بگیرند. هر دو دموکراسی نماینده و مشارکتی ایده های مشابهی دارند و فرآیندهای مشابهی را اتخاذ می کنند. با این حال، دموکراسی‌های مشارکتی در مقایسه با دموکراسی‌های نمایندگی، سطح بالاتری از مشارکت شهروندان را شامل می‌شوند. تقریباً هیچ کشوری وجود ندارد که به طور خاص شکل مشارکتی دولت را اعمال کند. اکثر اشکال نمایندگی دموکراسی از شهروندان به عنوان ابزاری برای اصلاحات اجتماعی و سیاسی استفاده می کنند.

جمهوری چیست
کلمه جمهوری از عبارت لاتین res publica به معنای “امور عمومی” گرفته شده است. در این شکل از حکومت، امور اجتماعی و سیاسی از موضوعات مورد توجه عموم تلقی می شود. به عبارت ساده‌تر، جمهوری یک دموکراسی نمایندگی است که در آن رئیس دولت انتخاب می‌شود، مانند رئیس‌جمهوری که برای مدت زمان محدودی خدمت می‌کند. از آنجایی که شهروندان از طریق نمایندگان خود کشور را اداره می کنند، جمهوری ها را می توان از دموکراسی ها در شرایط مختلف متمایز کرد. جمهوری نه تنها با کشورهای دموکراتیک مرتبط است، بلکه با اشکال دیگری از حکومت ها مانند اشراف، الیگارشی ها، و سلطنت ها که وراثت سران در آن ها دنبال نمی شود، مرتبط می باشد. نمایندگان برای وضع قوانین انتخاب می شوند، در حالی که یک مجری نیز برای اجرای قوانین وضع شده توسط نمایندگان منصوب می شود. برای محافظت از اقلیت ها در برابر هوس های خودسرانه سیاست، نمایندگان از حقوق مسلم شهروندان اقلیت حمایت می کنند.

آیا هر دموکراسی‌ای جمهوری است؟
پاسخ کوتاه: خیر.

کشورهایی وجود دارند که دموکراتیک‌اند اما جمهوری نیستند؛ برای مثال، برخی سلطنت‌های مشروطه که در آن‌ها پادشاه نقش نمادین دارد و حکومت از طریق انتخابات دموکراتیک اداره می‌شود. در مقابل، برخی کشورها جمهوری هستند اما از نظر شاخص‌های آزادی سیاسی و رقابت انتخاباتی، دموکراتیک کامل محسوب نمی‌شوند.

هر جمهوری الزاماً دموکراسی نیست.
هر دموکراسی هم الزاماً جمهوری نیست.
اما بسیاری از کشورهای پیشرفته سیاسی، ترکیبی از هر دو هستند: «جمهوری دموکراتیک».
مقایسه دموکراسی و جمهوری
پارامتر دموکراسی جمهوری
فلسفه عمومی مردم یک دموکراسی بر نحوه اداره آنها قدرت دارند. با این حال، پادشاهان به عنوان تهدیدی در یک دموکراسی برای حقوق ذاتی شهروندان تلقی می شوند. همه شهروندان در تصمیماتی که توسط دولت گرفته می شود، نظر مساوی دارند. جمهوری ها با ایده تشکیل حکومت توسط یک فرد مخالفند. شهروندان در یک جمهوری حق حرف یکسانی دارند و قدرت تصمیم گیری از طریق نمایندگان منتخب خود را دارند. برای حفظ منافع اقلیت، حقوق مسلم هر فرد توسط دولت حمایت می شود.
تعریف در یک دموکراسی از حکومت اکثریت پیروی می شود. مردم نیز می توانند نمایندگانی را انتخاب کنند. چنین حمایتی برای منافع اقلیت وجود ندارد. جمهوری از مفهوم دموکراسی نمایندگی پیروی می کند.
سیستم نظام سیاسی دموکراتیک دنبال می شود. نظام سیاسی جمهوری دنبال می شود.
ساختار ساختار اجتماعی از ایالت به ایالت دیگر متفاوت است. دموکراسی ها هم از نظر سیاسی و هم از نظر اقتصادی در برابر سیستم جدایی طبقاتی مقاومت می کنند. ساختار آن چندان متفاوت از دموکراسی ها نیست. در اینجا نیز ساختار اجتماعی از ایالت به ایالت دیگر متفاوت است.
سیستم اقتصادی دموکراسی ها اقتصادهای بازار آزاد با سیاست های انتخاب شده توسط نمایندگان منتخب هستند. سیاست های بازار آزاد اقتصادی توسط نمایندگان مردم انجام می شود.
آزادی اظهار دین در دموکراسی ها آزادی مذهب داده شده است، اما اکثریت معتقدند که اعمال مذهبی خود را بر اقلیت ها اعمال می کنند. قانون اساسی برای دخالت در دین دیگران ممنوعیت دارد. بنابراین هر فردی حق دارد به دین دلخواه خود اقرار کند.
عناصر اصلی قوانین اکثریت و انتخابات آزاد حقوق افراد و انتخابات آزاد
نمونه های کشور استرالیا، نیوزلند، و غیره. انگلستان نیز یک کشور دموکراسی است اما با پادشاهی. ایالات متحده آمریکا (ایالات متحده آمریکا) یک جمهوری دموکراتیک است.
انواع دموکراسی مستقیم، دموکراسی پارلمانی، دموکراسی ریاستی و دموکراسی نمایندگی. جمهوری دموکراتیک و جمهوری های مشروطه.
محدودیت های دولتی در دموکراسی ها اکثریت می توانند اراده و تصمیمات خود را بر اقلیت ها تحمیل کنند. در جمهوری‌ها اکثریت نمی‌تواند اراده و تصمیم خود را بر اقلیت‌ها تحمیل کند و نمی‌توان برخی حقوق مسلم آنها را سلب کرد.
معایب اکثریت ها با تحمیل اراده و تصمیمات اقلیت ها از حقوق اقلیت ها سوء استفاده می کنند. از آنجایی که حقوق اقلیت ها رعایت می شود، بحث ها و بن بست های دائمی وجود دارد.
جمع‌بندی
دموکراسی و جمهوری دو مفهوم نزدیک اما متمایز در علم سیاست هستند. دموکراسی بر حاکمیت مردم و اصل اکثریت تأکید دارد، در حالی که جمهوری بر اداره امور عمومی از طریق نمایندگان منتخب و در چارچوب قانون اساسی تأکید می‌کند و با سلطنت موروثی در تضاد است.

در جهان امروز، بسیاری از نظام‌های سیاسی ترکیبی از این دو هستند؛ یعنی هم ساختار جمهوری دارند (رئیس دولت انتخابی و دوره‌دار) و هم سازوکارهای دموکراتیک (انتخابات آزاد، رقابت حزبی، آزادی بیان و حاکمیت قانون).

در نهایت، کیفیت یک نظام سیاسی نه فقط به نام آن، بلکه به میزان مشارکت واقعی مردم، شفافیت، پاسخگویی، احترام به حقوق اقلیت‌ها و اجرای قانون بستگی دارد. ممکن است کشوری خود را دموکراتیک یا جمهوری بنامد، اما آنچه اهمیت دارد، عملکرد عملی آن در تضمین آزادی، عدالت و مشارکت شهروندان است.

سوالات متداول
تفاوت های مهم دموکراسی و جمهوری چیست؟
تفاوت های مهم دموکراسی و جمهوری عبارت است از تفویض اختیار به دولت و تعداد شهروندان در یک اقتصاد.

جمهوری دموکراتیک چیست و چه تفاوتی با دموکراسی و جمهوری دارد؟
جمهوری دموکراتیک شکلی از حکومت است که بر اساس سیستمی که هم از نظام دموکراتیک و هم از جمهوری پذیرفته شده است عمل می کند.