حضور پرشمار گردشگران در هفتههای اخیر شاید در نگاه نخست نشانهای از رونق تالاب بینالمللی چغاخور باشد، اما شلوغی حاشیه تالاب نمیتواند واقعیت وضعیت زیستبوم آن را پنهان کند، جاذبهای که باید همزمان مأمن حیاتوحش و مقصد گردشگری باشد، امروز با چالشهایی روبرو شده که بیتوجهی به آنها میتواند سرمایه طبیعی استان را در مسیر فرسایش قرار دهد، سرمایهای که اگر از دست برود، دیگر قابل برگشت نیست.
به گزارش ایسنا، تالاب بینالمللی چغاخور را اگر از قاب عکسها و تصاویر زیبای گردشگری بیرون بیاوریم، واقعیتی پیش روی ماست که چندان شبیه آن طبیعت بکر و زندهای نیست که سالها در معرفی جاذبههای چهارمحال و بختیاری از آن سخن گفتهایم، اینجا همان تالابی است که روزگاری آب و زندگی در آن به هم گره خورده بود و پرندگان مهاجر بر فرازش مینشستند، طبیعت اطرافش نفس میکشید و گردشگران برای تماشای آرامش آب، چشمانداز کوهستان و شنیدن صدای طبیعت راهی آن میشدند. اما امروز، میان آنچه چغاخور بوده و آنچه در معرض تبدیل شدن به آن قرار گرفته، فاصلهای نگرانکننده ایجاد شده است، فاصلهای که نمیتوان آن را پشت چند عکس زیبا، چند روز شلوغ گردشگری و حضور مسافران پنهان کرد.
تلختر اینکه چغاخور هنوز هم گردشگر دارد و در هفتههای گذشته نیز شمار زیادی از مسافران و گردشگران در حاشیه تالاب حضور داشتند و به نظر میرسید تالاب باوجود بارشهای بهاره حال خوبی دارد و همین استقبال نشان میدهد این زیستبوم همچنان برای مردم جذابیت دارد، اما آیا باید حضور گردشگر را نشانه سلامت تالاب دانست؟ سلامت یک تالاب را باید در وضعیت آب، حیات جانوری و گیاهی، کیفیت زیستبوم و میزان فشار انسانی بر آن سنجید.
چغاخور یک تفرجگاه معمولی نیست که تنها کارکردش جذب گردشگر و ایجاد رونق اقتصادی باشد؛ این تالاب یک زیستگاه طبیعی با ارزشهای محیطزیستی است و عنوان بینالمللی آن، مسئولیت حفاظت از آن را سنگینتر میکند، با این حال، آنچه در پیرامون چنین سرمایه ارزشمندی میبینیم، این پرسش را جدیتر مطرح میکند که سهم حفاظت از طبیعت در تصمیمگیریها و برنامهریزیهای توسعهای کجاست؟ آیا تالابی که باید برای نسلهای آینده حفظ شود، قرار است صرفاً تا زمانی مورد توجه باشد که هنوز تصویری زیبا برای انتشار در شبکههای اجتماعی داشته باشد؟
واقعیت این است که بحرانهای زیستمحیطی همیشه با یک فاجعه ناگهانی آغاز نمیشوند، گاهی آرام و بیصدا پیش میروند، یک روز کاهش آب، روز دیگر فشار گردشگری، روزی افزایش پسماند و آسیب به پوشش گیاهی و روزی دیگر دخالتهای انسانی و مجموعه همین اتفاقات کوچک میتواند در نهایت یک زیستبوم را از درون فرسوده کند و آن زمان دیگر شاید نه حضور مسئولان در جلسات متعدد و نه برگزاری برنامههای تبلیغاتی گردشگری، هیچکدام نتواند تالاب را به روزهای پرآب و پررونق گذشته بازگرداند.
از سوی دیگر، اگر قرار است گردشگری چغاخور به عنوان یکی از ظرفیتهای مهم استان توسعه پیدا کند، نخستین اصل باید حفاظت از خود تالاب باشد، نمیتوان از یک سو از ظرفیت گردشگری طبیعی، اشتغال و رونق اقتصادی سخن گفت و از سوی دیگر، نسبت به زیرساختهای لازم برای مدیریت تالاب بیتفاوت بود، بهرهبرداری از تالاب بدون حفاظت، میتواند همان سرمایهای را مصرف کند که قرار است سالها منبع درآمد و هویت طبیعی منطقه باشد.
چغاخور امروز بیش از آنکه به شعار و تعریف و تمجید نیاز داشته باشد، به مراقبت، مدیریت و اقدام واقعی نیاز دارد، به اینکه دستگاههای متولی محیطزیست، منابع طبیعی، گردشگری و مدیریت محلی، هر کدام مسئولیت خود را جدی بگیرند و حفاظت از تالاب را به فردا موکول نکنند. نباید منتظر ماند تا وضعیت تالاب به مرحلهای برسد که همه درباره «بحران» سخن بگویند، مدیریت درست آن است که پیش از رسیدن طبیعت به نقطه بیبازگشت، زنگ هشدار شنیده شود.
چغاخور هنوز زنده است، هنوز گردشگر دارد و هنوز میتواند یکی از مهمترین سرمایههای طبیعی و گردشگری چهارمحال و بختیاری باشد، اما زنده بودن یک تالاب، مجوز بیتوجهی به آن نیست. اگر امروز برای حفظ این زیستبوم چارهای اندیشیده نشود، ممکن است فردا گردشگران همچنان به چغاخور بیایند، اما نه برای تماشای یک تالاب زنده، بلکه برای دیدن بازماندههای طبیعتی که روزگاری یکی از افتخارات چهارمحال و بختیاری بود، آن روز دیگر سؤال این نخواهد بود که «چرا چغاخور حال خوبی ندارد؟ و سؤال تلختر این است که چرا وقتی هنوز فرصت نجات داشت، کاری برای آن نکردیم؟
وضعیت اسفبار تالاب بینالمللی چغاخور
محسن کریمی، مدیرکل حفاظت از محیط زیست چهارمحال و بختیاری روز گذشته در جلسه ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران استان با اشاره به اینکه تالاب بینالمللی چغاخور در وضعیت بحرانی قرار گرفته است، اظهار کرد: این تالاب جزو زیستگاههای ارزشمند در کشور محسوب میشود، این تالاب جزو سرمایههای ارزشمند زیستی و گردشگری استان است.
وی با تاکید بر اینکه سال آبی، گذشته و امسال بارشها در استان مطلوب بود، گفت: اما تالاب بینالمللی چغاخور در معرض خشکی قرار گرفته و وضعیت آن اسفبار است، باید هر چه سریعتر چارهای اندیشیده شود، اگر تالاب خشک شود، امکان احیای آن برای سالیان سال مانند دریاچه ارومیه وجود ندارد و بحران محیطزیستی در پی دارد.
کریمی با بیان اینکه وضعیت اسفبار تالاب بینالمللی چغاخور طی ۳۰ سال گذشته بیسابقه است، عنوان کرد: امروز چغاخور بزرگترین پهنه آبی طبیعی چهارمحال و بختیاری است و ضرورت دارد با اقداماتی نظیر لایروبی مسیرهای چشمههای منتهی به تالاب، برداشت محصولات کشاورزی پایین دست، رهاسازی آب توسط کشاورزان بالادست به این تالاب کمک کرد.
لایروبی مسیلهای چشمههای ورودی به تالاب از چند روز گذشته آغاز شده است
مسعود زمانی، فرماندار شهرستان بروجن در گفتوگو با ایسنا با اشاره به وضعیت تالاب بینالمللی چغاخور با اشاره به اینکه از ابتدای سال زارعی جاری برنامهریزی برای منابع و مصارف این تالاب در جلسات تخصصی با حضور معاون عمرانی استاندار چهارمحال و بختیاری انجام شد، اظهار کرد: در این برنامه حقآبه صنعت، کشاورزی و حقآبه زیست محیطی تالاب تعیین شد و برداشتها فراتر از میزان تعیین شده نبود.
وی با بیان اینکه باتوجه به هشدارهای سازمان محیطزیست برای وضعیت تالاب بینالمللی چغاخور، لایروبی مسیلهای چشمههای ورودی به تالاب از چند روز گذشته آغاز شده است، گفت: همچنین برداشتهای کشاورزی روستاهای همجوار نیز برای حفظ و حراست از تالاب نیز تعدیل شده و آب روانه تالاب شده است و امیدواریم با آغاز بارشهای پاییزه، وضعیت این تالاب بهبود پیدا کند.
زمانی با اشاره به اینکه شهرستان بروجن از بیش از یک دهه گذشته درگیر خشکسالی است، توضیح داد: اکنون برای تامین آب شرب شهرها و روستاهای این شهرستان نیز با مشکل مواجه هستیم، وضعیت کنونی تالاب بینالمللی چغاخور متاثر از سالیان گذشته نیز است، زیرا میانگین بارشها در این شهرستان کاهش داشته است.
فرماندار شهرستان بروجن گفت: حقآبه کشاورزان از تالاب بینالمللی چغاخور از ۱۳ میلیون متر مکعب به ۷ میلیون متر مکعب کاهش پیدا کرده است و اضافه برداشت در این حوزه نداشتیم.
کاهش حقآبه بخش کشاورزی از تالاب بینالمللی چغاخور در سال آبی جاری
حسین بهرامی، رئیس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری در خصوص برداشت آب از تالاب بینالمللی چغاخور در حوزه کشاورزی، اظهار کرد: در سال آبی گذشته میزان برداشت آب کشاورزی از این تالاب ۱۲ میلیون مترمکعب بود، امسال کل حجم آب سد چغاخور ۲۲ میلیون مترمکعب بود که تنها ۷ میلیون متر مکعب به بخش کشاورزی اختصاص یافت.
وی بیان کرد: باوجود کاهش حقآبه بخش کشاورزی از تالاب بینالمللی چغاخور، تلاش شد آب تخصیص یافته به خوبی مدیریت شود تا دچار مشکلات اجتماعی در این حوزه نشویم و حدود ۶۰ هکتار از اراضی این منطقه زیر کشت آبی رفت.
بهرامی گفت: همچنین مقرر شد کشت پاییزه در اراضی اطراف تالاب بینالمللی چغاخور با تکیه بر بارشهای پائیزه انجام شود، آبی که بخش کشاورزی و … از این تالاب استفاده میکند، آب ذخیره شده در سد چغاخور است و بخش کشاورزی لطمهای به تالاب وارد نمیکند و اگر آب وارد دریچه شد از تالاب خارج میشود.
شهرستان بروجن دچار خشکسالی شدید است
مسلم صادقی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای چهارمحال و بختیاری نیز در خصوص وضعیت تالاب بینالمللی چغاخور، اظهار کرد: بارشها در سال آبی جاری در شهرستان بروجن مناسب نبود و در این شهرستان در دو سال اخیر با خشکسالی شدید مواجه بودیم و سال آبی جاری در این منطقه با کاهش ۱۰۰ میلیمتری بارش مواجه بودیم.
وی بیان کرد: بنابراین نباید در تالاب بینالمللی چغاخور شائبه ایجاد کنیم، زیرا مردم به دنبال این سوال هستند که آب تالاب کجا رفته است، سدها و تالابها تابع بیلان آب هستند، این تالاب ورودی خاصی ندارد و آب آن از چشمه و بارش بهاره تامین میشود و آب چشمهها نیز به مصرف کشاورزی میرسد و آب چندانی وارد تالاب نمیشود.
انتهای پیام
