یکصدویکمین شماره «اندیشه پویا» ماهنامه سیاسی-فرهنگی به صاحبامتیازی و مدیرمسئولی براتالله صمدیراد و سردبیری رضا خجستهرحیمی، شماره تیرماه ۱۴۰۵ منتشر شد. این شماره از ماهنامه مشتمل بر چهارده فصل است.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): بخش آغازین ماهنامه یکصدویکم، یادداشت رضا خجستهرحیمی با عنوان «برای صلح باید جنگید؛ چه به نام، چه به جنگ» است. سردبیر اندیشه پویا معتقد است «ایران فقط ایران دلواپسان تحریم نیست، ایران دلواپسان جنگ و تحریم و نومیدان نسبت به آینده نیز هست». دیدبان، دیگر فصل مجله است که نقدها و نظرهای ماه خود را به گفتوگو با ولی نصر مولف «بر لبه تنهایی» اختصاص داده است.
نصر در این کتاب که بههمت وحید عابدینی و فاطمهسادات موسویکریمی ترجمه شده، میاندیشد «در جنگ اخیر، موضعگیری منطقه در مقابل ایران نشان داد ایران همانقدر تنهاست که در دهه چهل شمسی به ایران فشار میآوردند و از هر نوع نقشآفرینی ایران در جهان عرب ممانعت میکردند. تنهایی استراتژیک ایران یک واقعیت است. در خاورمیانه هیچ کشور دیگری وجود ندارد که از نظر زبان و فرهنگ و مذهب با ما یکی باشد».
نصر در این گفتوگو بر آن است که «این جنگ از هر نظر جنگ بزرگی بود. از نظر سمبولیک، ایران به نبرد با بزرگترین ابرقدرت جهان پرداخت و در معرض آزمون بقا قرار گرفت. حتی در طول این جنگ، گزینه تجزیه ایران روی میز بود. سمبولیسم این جنگ، اینکه ایران توانست خودش را حفظ کند واقعاً تاریخی و حماسی است».
اندیشه پویا، فصلی هم با عنوان «مجلهگردی» دارد که گزیده رسانههای جهان را در آن به بررسی مینشیند. نخستین مطلب این فصل به مقاله فینتان اوتول روزنامهنگار ایرلندی با عنوان «مقدار درست دیوانگی» وجود دارد. در این مطلب که بههمت آیدین رشیدی ترجمه شده، اوتول بر این باور است که «در راهبرد ترامپ که خود را به دیوانگی میزند تا چیزی را که میخواهد بهدست بیاورد، مرزی بین تظاهر به بیعقلی و بیعقلی واقعی وجود ندارد».
روزنامهنگار ایرلندی چنین تصور میکند که «تشخیص بالینی صادر کردن برای ترامپ شاید کار شایستهای نباشد، هرچند خودش چنین ادب و احترامی را برای دیگران رعایت نمیکند. اما نکته مهمی که از این فورانهای دیوانهوار میفهمیم این است که اصلاً نمایشی نیستند. اینها کاربرد نظریه مرد دیوانه برای مقاصدی راهبردی نیستند. این چهره واقعی اوست». «پایان امپراتوری آمریکا» بهقلم جان گری فیلسوف و اندیشمند علوم سیاسی دیگر مقاله «مجلهگردی» است.
گری که معتقد است جنگ ترامپ در ایران به نابودی اقتدار ایالات متحده منجر میشود نه احیای آن، معتقد است «جنگ ترامپ بیشتر شبیه نمونهای از چیزیست که زیگموند فروید «اجبار به تکرار» مینامد؛ فرایندی ناخودآگاه که در آن، ذهن چیزی را که نمیتواند بهدرستی به خاطر بیاورد تکرار میکند و دوباره در همان موقعیت قرار میگیرد». «غیرلیبرالیسم اجتنابناپذیر نیست» نوشته آنه آپلباوم نویسنده مجله آتلانتیک دیگر مقاله این فصل است که مولف در آن معتقد است «اگر ویکتور اوربان میتواند ببازد، پس ستایشگران روس و آمریکاییاش هم میتوانند ببازند». پایانبخش مطالب این فصل، «هوش مصنوعی در خدمت سلاحهای زیستی» بهقلم گابریل جیایکس دانس معاون سردبیر بخش تحقیقی تایمز است که در آن دانس توضیح میدهد «دانشمندان متن گفتوگوهایی را در اختیار ما گذاشتند که در آنها، چتباتها توضیح میدهند چطور عوامل بیماریزای مرگبار را میشود ساخت و در فضاهای عمومی منتشر کرد».
«ایران امروز» فصل بعدی اندیشه پویا است که در این شماره به جنگ و زندگی روزمره: روایتهایی از زندگی زیر بمباران و جانهایی که در آتش جنگ سوختند اختصاص یافته است. سلمان نظافتیزدی با «آلبوم معصومیت سلاخیشده» روایتی از سفر به دل فاجعه تلخ حمله به مدرسه میناب آغازگر این فصل است. «بحران تروما و احساس رهاشدگی» بهقلم جبار رحمانی، روایت این جامعهشناس بر اساس پژوهش میدانی در فاجعه مدارس میناب است.
«آتش و دود» نوشته محمد طلوعی روایتی از تهران در جنگ بهقلم این نویسنده رمان «آناتومی افسردگی» است. فائزه عبائی «این انتهای ویرانی است» را نگاشته و فیروزه خسروانی مستندساز و کارگردان «رادیوگرافی یک خانواده» در «جیکجیک غیرمستون» میپرسد: «من اگر جای آن زن بودم، من اگر خانهام ویران شده بود، بیان اشیای خانه کدام یکی را نجات میدادم؟». «همان یک دقیقه تأخیر» نوشته مینو دباغها برگزیده جایزه داستان تهران واپسین نگاشته «ایران امروز» است.
«رودررو» گفتوگوی ماه رضا خجستهرحیمی سردبیر با عبدالکریم سروش است. این گفتوگو که شرح زندگی فکری سروش است، در ۱۰ فصل تدوین شده: «توسط کمال خرازی جذب انجمن حجتیه شدم»، «به مجاهدین گفتم همهکس نباید اسلحه بهدست گیرند»، «حدادعادل، نام و عنوان عبدالکریم سروش را پیشنهاد کرد»، «با افشا کن افشا کن هیچ سرسازگاری نداشتم»، «امضای من پای هیچکدام از اخراجها نیست»، «هیچوقت ایدئولوگ نظام نبودم»، «منتقد ایدئولوژی چپ بودهام و اکنون هم هستم»، «به مکتب پوپر نزدیک بودهام ولی دربست پوپری نشدم»، «از شانزدهسالگی بالای همه کتابهایم مینوشتم مرگ» و «پیوندم با ایران با هیچ اسیدی ذوبشدنی نیست».
عنوان فصل ششم «بایگانی» است که به سیاست تجاوز در ایران: حزب توده و مشکل انگلیس در فاصله ۱۳۲۱-۱۳۲۵ و پس از اشغال ایران؛ پژوهشی در پایه اسناد منتشرنشده شوروی بهقلم سلی شهوار پژوهشگر تاریخ خاورمیانه با ترجمه ابراهیم اسکافی اختصاص یافته است.
«فکر روشن» به طرح این پرسش میپردازد که آیا همدلی آیزایا برلین با متفکران ضدروشنگری، پاشنه آشیل لیبرالیسم اوست یا نقطه ضعف آن؟ در این بخش با عنوان «خارپشتی که میخواست روباه باشد» سه مقاله و یک مباحثه پلورالیسم آیزایا برلین آمده است. «گرگها و برهها» بهقلم مارک لیلا اندیشمند علوم سیاسی، آغازگر این فصل است که به نقدی بر دوستی زیاده از حد آیزایا برلین با فیلسوفان ضدروشنگری میپردازد. استیون لاکس اندیشمند فلسفه اجتماعی در «روباهی خلاف مد روز» معتقد است گونههای دیگری از روباهها هستند که آیزایا برلین آنان را از جنس خود نمیدانست. «یک انقلابی بیتعصب» نوشته آیلین کلی پژوهشگر تاریخ اندیشه به طرح این پرسش میپردازد که چرا برلین، الکساندر هرتسن، سلطان روباههای روس را بیش از نظریهپردازان غربی میستود. نهایتاً پایانبخش این فصل با عنوان «جدال روباهها و خارپشتها» مباحثه مارک لیلا، آیلین کلی، استیون لاکس، رونالد دورکین، مایکل والتسر، تامس نیگل و چارلز تیلور است.
«کتاب کوچه» به گزارش زندگی فرهنگی محمودرضا بهمنپور با روایتهایی از دوستان، خانواده و همکاران اختصاص یافته است. آغازگر این بخش که «معمار حیات نظر» نام گرفته، «جریان آگاه» بهقلم قاسم فتحی است که در پی آن، «از مخبرالدوله تا خیابان انقلاب» نوشته لیلی گلستان، «از نقدآگاهی تا آگاهی نشر» بههمت محسن یلفانی، «یگانه بود؛ حسینآقا را میگویم» از نصرالله کسرائیان و «نامش در نشر ایران میدرخشد» بهقلم سیروس علینژاد و سیما سلامتبخش در مقابل دید خواننده قرار دارد.
«کتاب تاریخ اندیشه» در باب جهان فکری احمد فردید، حاصل گفتوگوی محسن آزموده با علی میرسپاسی بهمناسبت انتشار کتاب «زندگی و زمانه احمد فردید» است که «میراث فردید؛ جذاب ولی خطرناک» نام دارد.
«کتابخانه؛ نقد و بررسی کتاب» این شماره اندیشه پویا، با «آنچه نآمد در کتاب و در خطاب» روایت گفتوگوهای سیروس علینژاد با محمدعلی موحد بههمت مریم شبانی آغاز میشود. در این فصل، «هیچکسی بیمجازات نمیماند» نگاهی به کتاب «گاوها و مردها» نوشته آنا پائولا مالایا با ترجمه رضا پورسیدی بهقلم سلمان نظافتیزدی، «ملیگرایی مدنی» بهمناسبت بازنشر «جنبشهای دینی ایرانی» اثر غلامحسین صدیقی بههمت محسن آزموده، «فروید علیه فروید» درباره کتاب «فروید و روح انسان» از برونو بتلهایم با ترجمه رضا میریکردستانچی نوشته طناز عظیما، و «پرتره مرد ناتمام» نگاهی به کتاب «فرجام بازی: زندگی و قتل احمد دهقان: مدیر مجله تهرانمصور» نوشته سیدفرید قاسمی بههمت پیمان طالبی نیز آمده است. بررسی «ابنخلدون؛ زندگی و اندیشه او» بهقلم مریم شبانی، «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» بههمت رها امینی و «شکستن هسته زردآلو» از سلماننظافت یزدی، دیگر کتابخوانیهای شماره یکصدویکم اندیشه پویا هستند.
«کتاب سیاست» مجله، گفتوگوی خود را با عنوان «دوران ایدئولوژی به پایان رسیده است» به محمدجواد کاشی بهمناسبت انتشار «خلق جهان مشترک ایرانی» اختصاص داده است. همچنین پرتره این شماره با عنوان «معمار حیات نظر»، گزارشی از زندگی محمودرضا بهمنپور در روایت دوستان، خانواده و همکاران، بههمت آرمان خلعتبری است که با یادداشت کریم نصر نقاش و تصویرساز با عنوان «نقش بزرگ مرد ریزنقش» تکمیل میشود. «گالری؛ روایت زندگی یک هنرمند» دیگر فصل اندیشه پویا، گفتوگوی خود را به مصاحبه محبوبه کرملی با نیکزاد نجومی اختصاص داده است. عنوان این گفتوگو که بهمناسبت نمایش مستند «انقلاب روی بوم» صورت گرفته «نقاشیهایی که مصادره شدند» است.
فصل «گرافیک» نیز نخست، گزارشی از زندگی علی خسروی بهمناسبت درگذشت او با عنوان «از خط تا تصویر» بهقلم معراج قنبری، و در ادامه «روانشناسی چهرهها با خطوط» در ستایش پرترههای علی خسروی نوشته هادی حیدری است.
«دیدبان بازار» ضمیمه اقتصاد دیجیتال اندیشه پویا، پایانبخش مطالب این شماره است. مطلب نخست این بخش با عنوان «ایران در مسیر کره جنوبی یا کره شمالی؟» مناظره پویا پیرحسینلو همبنیانگذار آروان کلاد و محمدمهدی حبیبی مدیرعامل فضای مجازی پاک پس از تجربه طولانی قطعی اینترنت است. «گردشگری ایران چگونه در سایه جنگهای سال ۱۴۰۴ زنده مانده است؟»، «مبارزه آسان و سالم با بحران چاقی» و «فرهنگ خرید اعتباری چگونه در ایران بازتعریف شد؟» دیگر مطالب این بخش هستند.
یکصدویکمین شماره ماهنامه «اندیشه پویا» در ۱۷۸ صفحه در دسترس علاقمندان قرار دارد.
انتهای پیام
